جڏهن روس پاڪستان ۽ افغانستان جي خراب ٿيندڙ صورتحال ۽ لاڳاپن ۾ ثالثي جي آڇ ڪئي ته ڪيترن ئي خير خواهن جي دلين ۾ اميد جي هڪ نئين ڪرن پيدا ٿي. دوحا ۽ ترڪيه ۾ ڳالهين جا ٽي دور ٿيا، پر ڪامياب نه ٿيا، بلڪه انهن ملاقاتن وڌيڪ شڪن ۽ ڇڪتاڻ کي جنم ڏنو. پارٽيون پوئتي هٽيون ۽ پنهنجن منفي توڙي مايوس ڪندڙ بيانن سان معاملن ۾ وڌيڪ خرابي ۽ مونجهارو پيدا ڪيو. روس ۽ چين خطي ۾ ترقي ۽ امن چاهين ٿا. ڇاڪاڻ ته تازي امن ۽ سلامتي جي صورتحال کي نظر ۾ رکندي سي پيڪ جو مسئلو هڪ اهم مسئلو بڻجي چڪو آهي. ان دوران، افغانستان ۾ طالبان جي حڪومت ڏينهون ڏينهن ڪمزور ٿي رهي آهي. اهوئي سبب آهي جو اتي جي حڪومت به ٽن گروهن ۾ ورهايل آهي ۽ ڪيترن ئي معاملن تي هڪ ئي صفحي تي ناهي. بهرحال ان جي باوجود ملا اخوندزاده جو حڪم ۽ زور به برقرار آهي. 15 آگسٽ 2021 کان اڳ آمريڪي ڪٺ پتلي حامد ڪرزئي ۽ اشرف غني جي دور ۾ هندستان افغانستان ۾ پنهنجو اثر وڌايو هو ۽ ترقياتي منصوبن جي آڙ ۾ ڪابل انتظاميه کي مڪمل طور تي خريد ڪيو هو. هندستاني انٽيليجنس ايجنسي “را” جنهن کي آمريڪا کانپوءِ ڪابل تائين سڀ کان وڌيڪ رسائي حاصل آهي. پاڪستان جي سرحد سان ملندڙ علائقن ۾ ڪيترائي ميگنس يو-لا يونٽ قائم ڪيا هئا. هندستاني سفارتخاني کان علاوه ان جا هيرات، قنڌار، جلال آباد ۽ مزار شريف ۾ به بيس هئا. ائين هندستاني قونصل خانن کي پاڪستان خلاف ڪارروائين لاءِ ڀرتي آفيسن ۽ تربيتي مرڪزن طور پڻ استعمال ڪيو ويو. ڪابل جي فتح کانپوءِ هندستان پنهنجا سڀئي آپريشن معطل ڪري ڇڏيا ۽ افغانستان مان واپس هليو ويو. ڇاڪاڻ ته اهو افغان طالبان جي پاڪستان ڏانهن واضح رجحان ۽ انهن جي ڀائراڻن لاڳاپن کان مڪمل طور تي واقف هو. ان کي ڊپ هو ته نئين طالبان حڪومت کي خبر نه هوندي ته ماضيءَ ۾ هندستان جي مخالف طالبان حڪومت سان لاڳاپن جي ڪري پنهنجن نمائندن سان ڪيئن سلوڪ ڪجي. ان دوران پاڪستان ۾ ان وقت جي غير محفوظ حڪومت پاران هڪ ٻي واضح غلطي ڪئي وئي. طالبان ۽ پاڪستان جي دشمنن، اشرف غني حڪومت ۽ اتر اتحاد جي وفد کي هڪ اهڙي وقت پاڪستان ۾ دعوت ڏني وئي هئي جڏهن طالبان ڪابل کي فتح ڪري رهيا هئا. اهڙي صورتحال ۾ اڳوڻي وزيراعظم عمران خان ۽ حڪومتي نمائندا بيان ڏيندا رهيا ته انهن کي افغانستان ۾ هڪ اسٽريٽيجڪ موت جي ضرورت ناهي، پر اهي چاهين ٿا ته افغانستان ۾ هڪ وسيع بنياد تي حڪومت قائم ٿئي جيڪا سڀني افغان ڌڙن جي نمائندگي ڪري. يعني طالبان جي فتح کانپوءِ به انهن کي پنهنجيون جانيون قربان ڪرڻيون پونديون. دشمنن کي حڪومت ٺاهڻ ۾ شامل ڪريو. جيتوڻيڪ پاڪستان ۾ ڪنهن به حڪومت ڪڏهن به حڪومت ٺاهڻ ۾ مخالف ڌر کي شامل نه ڪيو آهي يا ان کي اعتماد ۾ نه ورتو آهي. عمران خان پاڻ به مخالف ڌر سان هٿ ملائڻ جو روادار نه هو، پارليامينٽ ۾ انهن سان ڳالهائڻ ته پري جي ڳالهه آهي. بهرحال افغانستان ۾ فتح يافته طالبان جي حق کي تسليم ڪرڻ بدران، هو انهن تي دٻاءُ وجهندو رهيو ته هو انهن جي دشمنن سان گڏ حڪومت ٺاهين. آمريڪا جي حمايت ڪندي اسلامي امارت افغانستان جي جائز حڪومت کي ختم ڪرڻ ۾ مدد ڪندڙ واحد شخص صدر پرويز مشرف هو، جڏهن ته معصوم پاڪستانين کي به سندس فيصلي جي ڳري قيمت ادا ڪرڻي پئي. نتيجي طور پاڪستانين 80,000 جانيون قربان ڪيون، جن جي متاثر خاندانن جو تعداد ڳڻپ نٿو ڪري سگهجي. افغان طالبان اسان جي مجبورين کي سمجهندا هئا ۽ اهي اسان جي مسئلن کان به واقف هئا. پاڪستان 30 لک افغان پناهگيرن کي قبول ڪيو، انهن کي ملڪ ۾ آباد ٿيڻ ڏنو ۽ انهن سان نوان تعلقات قائم ڪيا، پر ساڳئي وقت اسان جي حڪومت ان وقت آمريڪين جي چوڻ تي انهن جي قيادت کي قيد ڪيو يا انهن کي آمريڪين جي حوالي ڪيو. اهو متضاد رويو هو جيڪو اسان جي وچ ۾ تلخي جو بنياد بڻيو ۽ اڃان تائين افغان طالبان جي دلين ۾ ڪنڊي وانگر چڀندو رهي ٿو. ڪابل فتح ٿي ويو، پاڪستاني قوم جشن ملهايو ڄڻ ته پاڪستان فتح ڪري ورتو هجي. جڏهن هندستان خوف جي حالت ۾ هو ته اهي هڪٻئي کي مبارڪون ڏئي رهيا هئا. اسان جي حڪومت کي فوري طور تي طالبان جي حڪومت کي تسليم ڪرڻ گهرجي ها ۽ طالبان کي تنظيم سازي ۽ ٻين انتظامي معاملن ۾ مدد فراهم ڪرڻ گهرجي ها. انهن جي ايجنسين ۽ فوج کي ٻيهر تربيت ڏيڻ گهرجي ها ۽ انهن کي آمريڪي هٿيارن ۽ گولا بارود جي انوينٽري، مرمت ۽ سار سنڀال ۾ تربيت ڏيڻ گهرجي ها. انهن کي طالبان جي مدد ڪرڻ گهرجي ها ۽ اسان جي ويجهو آڻڻ گهرجي ها. ڇاڪاڻ ته افغانستان ۾ هڪ پاڪستان دوست حڪومت سي پيڪ ڪوريڊور منصوبي کان علاوه اسان جي پٺ کي مضبوط رکڻ لاءِ تمام ضروري آهي، پاڪستان جون فوجون پنهنجي اترئين سرحد جي پرواهه ڪرڻ کانسواءِ اوڀر سرحد تي ڌيان ڏئي سگهن ٿيون. اڄ اسان جون ڏهاڪن جون قربانيون ۽ پيار سڀ بيڪار ٿيڻ وارا آهن. ڇاڪاڻ ته اسان جي گذريل حڪومتن پنهنجين ڪاررواين جي نتيجن کان ڊڄندي، ان جي اهميت کي محسوس نه ڪيو، جنهن جي اسان کي اڄ دهشتگردي جي عفريت سان وڙهڻ جي صورت ۾ ڳري قيمت ادا ڪرڻي پئي آهي.
