ملڪ جي مختلف حصن ۾ اڄ کان 4 اپريل تائين آنڌي، گجگوڙ ۽ وسڪارن جي اڳڪٿي هڪ طرف موسم جي خوشگوار ٿيڻ جي اميد پيدا ڪري ٿي، ته ٻي طرف ڪيترن ئي سنگين خدشن کي به جنم ڏئي ٿي. خاص طور تي ڪراچي سميت سنڌ جي شهرن لاءِ جاري ڪيل الرٽ رڳو هڪ موسمي اطلاع نه، پر هڪ اهڙو خبردار ڪندڙ سگنل آهي، جيڪو اسان جي شهري ڍانچي، انتظامي صلاحيت ۽ عوامي تياريءَ جي حقيقي حالت کي ظاهر ڪري ٿو. موسميات کاتي موجب مغربي هوائن جو هڪ مضبوط سلسلو بلوچستان جي ڏکڻ اولهه کان ملڪ ۾ داخل ٿي رهيو آهي، جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ جي اڪثر علائقن ۾ هلڪي کان وٺي تيز برساتن، آنڌي ۽ ڪٿي ڪٿي زالاباري جو امڪان آهي. ڪراچي ۾ به اڄ رات کان وٺي ايندڙ ٻن ٽن ڏينهن تائين وسڪارا پوڻ جا امڪان ظاهر ڪيا ويا آهن، جڏهن ته ڪجهه علائقن ۾ 50 ملي ميٽر کان وڌيڪ برسات به ٿي سگهي ٿي. بارشون عام طور تي زندگيءَ لاءِ رحمت سمجهيون وڃن ٿيون. اهي زراعت لاءِ فائديمند، ماحول لاءِ سازگار ۽ گرمي جي شدت کي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿيون، پر بدقسمتي سان، اسان جي ملڪ ۾ بارشون اڪثر ڪري رحمت کان وڌيڪ زحمت بڻجي وڃن ٿيون. ان جو وڏو سبب ناقص شهري منصوبابندي، نيڪاليءَ جي خراب نظام ۽ ادارتي ناڪامي آهي.
لاهور ۾ تازو ٿيل برساتن جو مثال سامهون آهي، جتي موسلاڌار بارش ۽ زالا باري سبب نه رڳو بجليءَ جو نظام درهم برهم ٿيو، پر ڪيترائي فيڊر ٽرپ ڪري ويا. ڪوٽ راڌا ڪشن ۾ ڀِت ڪرڻ سبب ٻن معصوم ٻارن جي موت جهڙو افسوسناڪ واقعو پڻ پيش آيو. اهڙيون حالتون واضح ڪن ٿيون ته اسان وٽ قدرتي آفتن کي منهن ڏيڻ لاءِ مناسب تياري موجود ناهي. ساڳي صورتحال سنڌ ۾ به ڏسڻ ۾ اچي ٿي، خاص طور تي ڪراچي ۾، جتي ٿوري برسات به شهري زندگي کي مفلوج ڪري ڇڏيندي آهي. روڊن تي پاڻي بيهجي وڃڻ، نالن جو اٿلڻ، ٽريفڪ جام ٿيڻ ۽ بجليءَ جي ڊگهي لوڊشيڊنگ عام ڳالهه بڻجي چڪي آهي. هر سال ساڳيا مسئلا ورجائجن ٿا، پر سندن مستقل حل لاءِ سنجيده ڪوششون نظر نٿيون اچن. ٻئي طرف، بلوچستان ۽ اترين علائقن ۾ به برساتن سبب ندي نالن ۾ طغياني، لينڊ سلائيڊنگ ۽ رستن جي بندش جهڙا خطرا وڌي وڃن ٿا. وادي نيلم ۾ شاهراهه جي بند ٿيڻ جهڙا واقعا ڏيکارين ٿا ته اسان جو انفراسٽرڪچر اڃا تائين اهڙين حالتن کي برداشت ڪرڻ جي قابل ناهي.
انهيءَ صورتحال ۾ سوال اهو پيدا ٿئي ٿو ته ڇا اسان هر سال صرف اڳڪٿين تي ڀاڙيندا رهنداسين يا ڪو مستقل ۽ پائيدار حل به ڳولينداسين؟ شهري انتظاميه لاءِ ضروري آهي ته نيڪاليءَ جي نظام کي بهتر بڻايو وڃي، نالن جي صفائي وقت سر ڪئي وڃي ۽ هنگامي حالتن لاءِ واضح حڪمت عملي تيار ڪئي وڃي. ساڳي وقت، بجليءَ جي ادارن کي به پنهنجو نظام مضبوط ڪرڻو پوندو، جيئن ٿوري برسات سان ئي بجلي بند ٿيڻ جا مسئلا پيدا نه ٿين. عوامي سطح تي به ذميواري گهٽ ناهي. غيرقانوني اڏاوتون، نالن تي قبضا ۽ ڪچرو اڇلائڻ جهڙيون عادتون به شهري مسئلن کي وڌائين ٿيون. جيڪڏهن عوام پنهنجي ذميوارين کي نه سمجهندو، ته صرف حڪومت تي الزام مڙهڻ سان مسئلا حل نه ٿيندا. موسمي تبديليون به هن سڄي صورتحال ۾ اهم ڪردار ادا ڪري رهيون آهن. دنيا ڀر ۾ موسم جا نمونا تبديل ٿي رهيا آهن، ۽ پاڪستان به ان کان محفوظ ناهي. اوچتو تيز برساتون، گرميءَ جون لهرون ۽ ٻين غيرمعمولي موسمي حالتن جو وڌڻ ان ڳالهه جو ثبوت آهي ته هاڻي روايتي طريقي سان سوچڻ بدران جديد ۽ سائنسي بنيادن تي منصوبابندي ڪرڻي پوندي. آخر ۾ اهو چئي سگهجي ٿو ته بارشن جي اها اڳڪٿي رڳو هڪ موسمي خبر نه، پر هڪ سنجيده وارننگ آهي. جيڪڏهن حڪومت، ادارا ۽ عوام گڏجي سنجيده قدم نه کڻندا، ته هر سال بارشون اسان لاءِ رحمت بدران زحمت بڻجنديون رهنديون. هاڻي وقت اچي ويو آهي ته عارضي بندوبستن بدران مستقل حلن ڏانهن وڌجي، جيئن اسان قدرتي نعمتن مان فائدو وٺي سگهون، نه ڪي انهن جي نقصانن جو شڪار بڻجون.
