بلاگنئون

پرائمري اسڪول جي تدريس، ترقيءَ جي علامت

مون سان گھڻا ماڻهو متفق هوندا ته عمارت مضبوط هجڻ لاءِ ان جا بنياد مضبوط هجڻ گهرجن. ٻار کي سٺي تعليمي نتيجي جو تجربو ڪرڻ لاءِ بنيادي خواندگي ۽ عددي ڄاڻ، سکيا، ٻولي ۽ رياضي ۾ بنيادي صلاحيتون هجڻ گهرجن. بنياد اسڪولنگ جي پرائمري سطح تي رکيل آهي. اسان کي پرائمري اسڪول جي سطح تي بهترين استاد هجڻ گهرجن. هيءَ اها سطح آهي جتي اسان پنهنجن شاگردن کي ٺاهي به سگهون ٿا ته ڊاهي به سگهون ٿا. اهو سچ آهي ته مواد جي لحاظ کان، پرائمري تعليم مشڪل ناهي. ڪلاس 1-5 لاءِ مضمون جو مواد (انگريزي، اردو، رياضي يا ڪجهه ٻيو)، ڏکيو ناهي. ڇاڪاڻ ته اهو بنيادي ڳالهين تي ڌيان ڏئي ٿو. جڏهن ته پرائمري سطح جا ٻار، جن جي عمر پنج کان ڏهه سالن جي لڳ ڀڳ آهي، انهن کي اڳ ۾ گهٽ سکيا هوندي آهي، پر ڪيترن ئي ٻارن کي گهر ۾ تعليم يا سکيا ۾ گهٽ يا ڪو به سهارو نه هوندو آهي، پوءِ اهي گهٽ تيار هوندا آهن. ننڍا ٻار ان ڪري به پريشان ٿي ويندا آهن جو انهن کي سکڻ لاءِ مناسب ماحول نه ملي سگهندو آهي. جڏهن ته انهن کي علم جي گهرج وڌيڪ هوندي آهي، يعني انهن کي پرائمري اسڪول جي تدريس جي صلاحيتن جي ضرورت آهي. هر ماڻهو سٺو استاد نٿو ٿي سگهي ۽ هر سٺو استاد ننڍڙن ٻارن کي چڱيءَ طرح سيکاري نٿو سگهي، پر جنهن طريقي سان اسان هن وقت ڪيريئر جا رستا ۽ ترغيبون مقرر ڪيون ٿا، سرڪاري ۽ خانگي شعبن ۾ اسان بهترين استادن کي پرائمري اسڪولن مان ٻاهر ڪڍون ٿا. پرائمري اسڪول جي استادن کي عام طور تي استادن ۾ سڀ کان گهٽ پگهار ڏني ويندي آهي؛ سرڪاري شعبي ۾ انهن جو داخلا گريڊ گهٽ ۾ گهٽ درجي ۾ اچي ٿو، انهن جون ترقيون تمام سست رفتاريءَ سان ٿين ٿيون ۽ انهن کي عام طور تي هڪ يا ٻن گريڊن کان وڌيڪ وڃڻ جي اجازت ناهي، جيتوڻيڪ انهن کي ڪا خاص ترقي نٿي ڏني وڃي. شروعاتي (پرائمري) تعليم مٿين ڪلاسن کان وڌيڪ ڏکي آهي ۽ وڌيڪ تدريسي صلاحيتن ۽ ٻارن جي نفسيات ۽ ٻارن جي ترقي جي گهري سمجھه جي ضرورت آهي. ڇو ته اها شخصيت جي خاصيتن تي زور ڏئي ٿي، سوال اهو آهي ته اسان وٽ گريڊ 22 جو پرائمري اسڪول استاد ڇو نه ٿي سگهي؟ پرائمري اسڪول استادن کي گريڊ 14 ۾ ڇو شامل ڪيو ويندو آهي. جڏهن ته هاءِ اسڪول استاد گريڊ 16 يا 17 ۾ به ايندا آهن. پرائمري اسڪول استاد گريڊ 15 يا 16 ۾ ڇو رٽائر ٿين ٿا، جڏهن ته ٻيا گريڊ 20 يا ان کان مٿي وڃي سگهن ٿا؟

تصور ڪريو هڪ ڪلاس ۾ ٻه استاد ٻارن کي تعليم ڏيڻ جو بهترين ڪم ڪري رهيا آهن. هو سوين ٻارن جي زندگين ۽ شخصيتن کي سنوارين ٿا، انهن جي بنيادن کي پختو ڪن ٿا. جڏهن انهن کي پنهنجي ڪيل محنت جو اهو سلو نٿو ملي ۽ انهن کي اعليٰ گريڊن ۽ پگهارن ذريعي خدمت جو بدلو نٿو ڏنو وڃي ته هو بهتر پگهار يا گريڊ حاصل ڪرڻ لاءِ مڊل اسڪول يا هاءِ اسڪول جي استاد لاءِ مضمون جي ماهر بڻجڻ جي ڪوشش ۾ لڳي وڃي ٿو يا وري وڏي نوڪريءَ جي تلاش ڪرڻ لڳي ٿو. ان حوصلا شڪنيءَ جي طريقي سبب اسان نه رڳو هڪ سٺو پرائمري اسڪول استاد وڃائي ڇڏيو، پر اسان هڪ تربيت يافته فرد تي ٿيل محنت ۽ پئسو به ضايع ڪري ڇڏيو ۽ سوين ٻارن کي غير تربيت يافته فرد جي حوالي ڪري پنهنجو مستقبل اونداهو بڻائي ڇڏيو. جيتوڻيڪ خانگي شعبي ۾ استادن لاءِ ڪي به گريڊ نه آهن، پر بنيادي حرڪيات مختلف نه آهن. جيڪڏهن توهان اعليٰ پگهار ۽ سينيئرٽي جو رستو چاهيو ٿا ته توهان کي آخرڪار پرائمري سطح تي يا مڪمل طور تي تدريس کان ٻاهر نڪرڻو پوندو. ڇو ته استادن جي ڪيريئر رستن ۾ تازين پاليسي تبديلين مسئلي کي وڌيڪ وڌايو آهي. پرائمري اسڪول جي استاد کي ترقي ۽ پگهار ۾ واڌ جي لحاظ کان هڪ مناسب ڪيريئر جو رستو حاصل ڪرڻ جو واحد طريقو اهو آهي ته پرائمري سطح تي تدريس ڇڏي هڪ مضمون جو ماهر، هاءِ اسڪول استاد يا پرنسپل بڻجي وڃي يا انتظامي ڪردار ڏانهن منتقل ٿئي. مان تازو ڪجهه استادن سان مليس، ٻئي ڪجهه سال اڳ پرائمري اسڪول جي استادن طور شامل ٿيا هئا. جيتوڻيڪ انهن کي ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ۾ مزو ايندو هو ۽ پڙهائڻ جا به سٺا هوندا هئا، اهي پرائمري اسڪول مان نڪري ويا. عام طور تي ٽيچنگ ڪيڊر اندر اشتهار ڏنو ويندو آهي ۽ ڀرتي ڪيو ويندو آهي. ماڻهن کي استاد طور درخواست ڏيڻ لاءِ تعليمي پيشيور ڊگري جي ضرورت ناهي؛ ڪيترائي نوڪريون ڳولهي رهيا آهن، پر پرائمري اسڪول ٽيچر ٿيڻ يا ٽيچنگ پيشي ۾ رهڻ جي ڪابه خواهش ناهي. تنهن هوندي به اهي ٽيچنگ نوڪرين لاءِ درخواست ڏين ٿا ته جيئن اهي پاڻ کي ان عرصي لاءِ ‘پارڪ’ ڪري سگهن جتي اهي ٻيون وڌيڪ گهربل نوڪريون ڳولهي سگهن. انجنيئر ۽ ٻيا پيشيور ڊگري هولڊر به هاڻي پرائمري اسڪول ٽيچر طور شامل ٿين ٿا؛ انهن جو ارادو اهو آهي ته ٻين موقعن جهڙوڪ: CSS، مضمونن جي ماهرن، هاءِ اسڪول ٽيچرن، پرنسپلن، انتظامي نوڪرين يا پنهنجي لاڳاپيل پيشي ۾ روزگار لاءِ تياري ڪندا رهن ۽ ‘بهتر’ نوڪري حاصل ٿيندي ئي پرائمري اسڪول ٽيچنگ ڇڏي ڏين. ڀرتي، تربيت ۽ ٻين انتظامي خرچن جي لحاظ کان وسيلن جو ڪيترو ضايع ٿيڻ آهي. منهنجي هڪ شاگرد ڪجهه سال اڳ انجنيئرنگ ۾ ڊگري مڪمل ڪئي. هو ڇهه مهينا يا ان کان وڌيڪ عرصي تائين بيروزگار هو. هو سرڪاري نوڪرين لاءِ اهل رهڻ ۽ ‘وڌيڪ عمر’ نه ٿيڻ ۽ گهٽ ۾ گهٽ ڪجهه آمدني حاصل ڪرڻ لاءِ پرائمري اسڪول ٽيچر بڻجي ويو، پر جيئن ئي لاڳاپيل نوڪريون کُليون ته هو تدريسي شعبي کان ٻاهر هليو ويو. انهن حالتن ۾ استادن جي ڪيريئر جي رستن کي ترتيب ڏيڻ جو ڪهڙو مطلب آهي؟ اسان جا بهترين استاد شروعاتي سالن ۾ گهربل آهن ۽ تڏهن به اسان اهو يقيني بڻائڻ لاءِ هر ممڪن ڪوشش ڪندا آهيون ته اهي جلد کان جلد پرائمري اسڪول جي تدريس ڇڏي ڏين. اعليٰ سطحي ڪلاسن کي سيکارڻ ۾ اعليٰ سطحي تدريس شامل ناهي، جيتوڻيڪ بيورو ڪريسي اهو فرض ڪري ٿي. ابتدائي گريڊن کي سيکارڻ لاءِ مخصوص قابليت جي ضرورت آهي. اثرائتي ڪيريئر رستن کي يقيني بڻائڻ لاءِ اسان کي سٺن پرائمري اسڪول جي استادن کي انعام ڏيڻ جا طريقا ڳولهڻا پوندا. ٻي صورت ۾ اسان سٺن استادن کي وڃائيندا رهنداسين ۽ جيڪڏهن اسان وٽ پرائمري سطح تي سٺن استادن کي پڙهائيندڙ نه هوندا ته سٺي سکيا جي نتيجن جي اميد رکڻ مشڪل هوندو.