گڏيل جمهوريت ۽ گڏيل بجيٽ جون پاڙون انهيءَ ڪشادي تنقيدي روايت ۾ کتل آهن، جنهن کي ڪارل مارڪس سان منسوب ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ مارڪس گڏيل بجيٽ سازي جو ڪو باقاعده ماڊل پيش نه ڪيو، پر ان جي بورزوا سياست تي تنقيد اهو چٽو ڪري ٿي ته طاقت جا موجوده نظام ڪهڙي ريت محنت ڪش طبقي کي حقيقي فيصلي سازي کان خارج رکن ٿا. بي معنيٰ گڏيل جمهوريت لاءِ هڪ مضبوط ۽ موثر مقامي حڪومتي نظام ضروري آهي. ان تصور کي مختلف انداز ۾ Vladimir Lenin ۽ Mao Zedong به اڳتي وڌايو، جن هن سياسي تبديلي ۾ عوامي شرڪت ۽ مقامي تنظيم جي اهميت تي زور ڏنو. ڪنهن به معاشري ۾ تيز رفتار يا حقيقي تبديلي ان وقت تائين ممڪن ناهي، جيستائين اهو هڪ مضبوط طرز حڪمراني تي بيٺل نه هجي. ان بنياد کان بنا جمهوريت صرف هڪ خالي کل بڻجي ڪري رهجي وڃي ٿي. حقيقت ۾ جيڪڏهن مقامي سطح تي گڏيل ادارا موجود نه هجن ته جمهوريت سطحي ۽ غير موثر ٿي وڃي ٿي. مارڪس جي مطابق بورزوا سياسي نظام اڪثر محنت ڪش طبقي جي شرڪت کي مقامي، صوبائي ۽ قومي سطحن تي محدود ڪري ڇڏين ٿا. اهڙن نظامن ۾ اصل فيصلا سازي اميرن ۽ لابنگ گروپن جي هٿ ۾ هوندي آهي. جڏهن ته محنت ڪش طبقو هڪ تماشائي جي حيثيت اختيار ڪري وٺندو آهي. ان سان گڏوگڏ، وچولي طبقي جا ڪجھه حصا بحيثيت ثالث ڪم ڪندي اڪثر اميرن ۽ صنعتي مفادن سان گڏ هم آهنگ ٿي وڃن ٿا، جيئن ته يونائيٽيڊ اسٽيٽ ۽ ڀارت جهڙن ملڪن ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
