“يوم تڪبير” ائٽمي تجربي جي ڪاميابيءَ جو ڏينهن

يوم تڪبير هر سال 28 مئي تي ملهايو ويندو آهي ۽ هي اهو يادگار ڏهاڙو آهي، جڏهن پاڪستان دنيا جي سامهون پهرين اسلامي ايٽمي طاقت بڻجي اڳيان آيو هو. ڀارت جي ايٽمي ڌماڪن جي جواب ۾ اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف جي دور حڪومت ۾ پاڪستان 28 مئي 1998ع تي بلوچستان جي علائقي چاغي جي مقام تي 5 ڪامياب ايٽمي ڌماڪا ڪيا، جنهن کانپوءِ هن ڏينهن کي يوم تڪبير جي نالي سان ياد رکيو ويندو آهي. هنن ائٽمي ڌماڪن دشمن ملڪ هندستان جي برتري جو غرور مٽيءَ ۾ ملائي ڇڏيو، ان سان گڏ، پاڪستان ائٽمي طاقت ۾ دنيا جو ستون نمبر ۽ اسلامي دنيا جو پهريون ائٽمي ملڪ جو اعزاز حاصل ڪيو. ان ائٽم جي طاقت هندستان جي 43 ڪلو ٽن جي مقابلي ۾ پاڪستان 50 ڪلو ٽن ائٽم بم جو ڪامياب تجربو ڪيو. هندستان 11 مئي 1998 تي هڪ Nuclear Fission (ايٽم بم) ٿرمونيو ڪليئر ڊيوائس جو تجربو ڪيو هو، انهن تجربن بعد ايٽمي (هائيڊروجن) ۽ نيوٽران بمن جا ڌماڪا ڪيا جنهن پاڪستان جي سلامتي ۽ آزادي لاءِ خطرا پيدا ڪيا هئا ۽ علائقي ۾ طاقت جي بدلجندڙ توازن هندستان ڏانهن وڌي ويو ائين سندس جارحاڻي خواهشن جي تڪميل جو رستو هموار ٿي چڪو هو. ان جارحيت کي روڪڻ لاءِ، نه رڳو پاڪستاني عوام، پر اسلامي دنيا پڻ مايوس ٿي چڪي هئي، پر پاڪستان همت نه هاري، ڇو ته سڀ کان وڌيڪ دٻاءُ پاڪستان نواز حلقن طرفان هو ته پاڪستان کي به ايٽمي تجربو ڪرڻ گهرجي ۽ هندستان کي مناسب جواب ڏيڻ گهرجي. پاڪستان جي هن قدم کي آمريڪا ۽ يورپ جي حمايت حاصل نه هئي. اهوئي سبب هو جو ان وقت جي آمريڪي صدر ڪلنٽن، برطانوي وزيراعظم ٽوني بليئر ۽ جاپاني وزيراعظم موٽو پاڪستان تي دٻاءُ وڌو ته هو ايٽمي ڌماڪو نه ڪري، ٻي صورت ۾ ان تي سخت ترين پابنديون لاڳو ڪيون وينديون. ٻئي طرف، هندستان جي دشمن سرگرمين جي صورتحال اهڙي هئي جو ايٽمي ڌماڪو ڪرڻ کان علاوه، هندستان ڪشمير ۾ ڪنٽرول لائين تي فوجون به مقرر ڪيون هيون. انهيءَ ڪري، پاڪستان ۽ هندستان جي وچ ۾ جنگ جو حقيقي خطرو پيدا ٿي ويو.

هندستاني گهرو وزير ۽ ڪشمير معاملن جي انچارج ايل ڪي آڏواڻي هندستاني فوج کي مجاهدين جي ڪئمپن کي تباهه ڪرڻ جو حڪم ڏنو ۽ چيو ته آزاد ڪشمير ۾ داخل ٿيو جڏهن ته هندستاني وزير دفاع جارج فرنينڊس ته ايتري تائين چيو ته هندستاني فوج ايٽمي هٿيارن سان ليس هجي. هي سڀ پاڪستان خلاف جارحاڻي ڪارروائي لاءِ تياريون ٿي رهيون هيون. اهو سچ آهي ته پاڪستان هڪ آزاد ۽ خود مختيار ملڪ جي حيثيت سان پنهنجو حق استعمال ڪندي ايٽمي ڌماڪا ڪيا، پر اها به هڪ حقيقت آهي ته هندستان جي ايٽمي ڌماڪن جو واضح مقصد صرف ۽ صرف پاڪستان کي ڊيڄارڻ ۽ پاڪستان سميت سڄي خطي جي ملڪن تي پنهنجي برتري جو مظاهرو ڪرڻ هو، اهو ثابت ڪندي ته اهو هڪ طاقتور ملڪ آهي. پاڪستان جي حوالي سان ان جي حڪمرانن ۽ سياستدانن جو لهجو تبديل ٿي چڪو هو. ان حوالي سان، دنيا جي مشهور نيوز ايجنسي اي ايف پي دهلي کان هڪ رپورٽ جاري ڪئي جنهن ۾ هندستاني دفاعي ماهرن ڌماڪن کي واجپائي حڪومت جو هڪ جرئتمند قدم قرار ڏنو ۽ چيو ته اهو ثابت ڪري ٿو ته هندستان عالمي دٻاءُ کي برداشت ڪري سگهي ٿو. هندستان جي غرور کي مٽيءَ ۾ ملائڻ وقت جي اهم ضرورت هئي. اسان کي اهو فخر هو ته ان جا سائنسدان پنهنجي دفاع لاءِ ائٽم ٺاهڻ جي سگهه رکن ٿا. ان وقت دنيا اهو به چيو پئي ته جامع ٽيسٽ بان ٽريٽي (سي ٽي بي ٽي) تي هندستان دستخط نه ڪيو هو، پر پاڪستان سندس چهرو دنيا کي ڏيکاري ڇڏيو، ڇو ته وطن ۾ اسلام جي دشمنن جي ارادن جي ڪاميابي ڪنهن به حالت ۾ ناقابل قبول آهي. پاڪستان جو مطلب آهي، لا اله الا الله يعني الله کانسواءِ ڪوبه عبادت جي لائق نه آهي. هن وقت به الله جي نعرن جي گونج ٻڌڻ ۾ اچي رهي هئي. ستين ۽ اٺين ڏهاڪن ۾ ٿيندڙ عالمي واقعن تي جيڪڏهن اسان مٿاڇرو تجزيو ڪريون ته اها حقيقت واضح ٿي ويندي ته ائٽمي طاقت جو هجڻ وقت جي اهم ضرورت آهي، ان ڪري ان وقت جي وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو پاڪستان کي ايٽمي صلاحيتن سان ليس ڪرڻ جو خواب پورو ڪيو ۽ پهرين ايٽمي ڌماڪي ان کي هڪ مضبوط عزم ڏنو ۽ پاڪستان کي ان مقام تي پهچايو ڀٽو صاحب 1966ع ۾ هٿيارن جي جديديت بابت ڳالهائيندي چيو  ته جيڪڏهن هندستان ايٽم بم ٺاهيو ته اسان کي گاهه کائڻو پيو ته کائينداسين، پر ايٽم بم ضرور ٺاهينداسين.

اها قومي سوچ هئي جنهن کي هر حال ۾ رائج ڪرڻو هو بندوق رکڻ اسان جي مفاد ۾ ناهي، پر پنهنجي دفاع لاءِ هٿيار جو هجڻ بيحد ضروري آهي. ذوالفقار علي ڀٽو 1973 ۾ هڪ فرانسيسي فورم قائم ڪيو ۽ حڪومت کان ري پروسيسنگ پلانٽ حاصل ڪرڻ بابت ڳالهيون شروع ڪيون ان وقت مشهور عالمي ميگزين نيوز پنهنجي 16 جون 1975 جي شماري ۾، آمريڪي ڪانگريس جي ميمبرن جي حوالي سان خبر شايع ڪئي ته پاڪستان فرانس کان ايٽمي مشينري خريد ڪرڻ جو معاهدو ڪندو ڀٽو صاحب بي خوف ٿي فرانس کان ري پروسيسنگ پلانٽ جي خريداري واري معاهدي جي سڀني شرطن کي قبول ڪيو، ان کانپوءِ نواز شريف ڀٽو صاحب جي رهيل ڪم کي پورو ڪرڻ لاءِ وک وڌائي، پر سندس اڳيان سڀ کان وڏو مسئلو 300 ملين ڊالر جي منصوبي لاءِ سرمايو حاصل ڪرڻ جو هو. لبيا، سعودي عرب، گڏيل عرب امارات، ڪويت ۽ عراق کان وڏي مالي مدد جي آڇ تي، هن غلام اسحاق خان، آغا شاهي، عزيز احمد، اي جي اين قاضي ۽ منير احمد کي انهن ملڪن ڏانهن خاص مشن تي موڪليو. اهو 28 مئي 1998 جو مبارڪ ڏينهن هو، جنهن ڏينهن ذوالفقار علي ڀٽو جي خواب ساڀيان ٿيو ۽ پاڪستان هڪ ايٽمي طاقت بڻجي ويو. جن عنصرن پاڪستان کي ايٽمي طاقت بڻائڻ جي رستي ۾ رڪاوٽن کي هٽائڻ ۾ پنهنجي حب الوطني ۽ اسلام پسندي جو ثبوت ڏيندي تاريخي ڪردار ادا ڪيو، انهن کي قوم اڄ به سهڻن لفظن ۾ ياد ڪري ٿي.

 27 مئي جي رات، آمريڪي حڪومت اسلام آباد ۾ مقرر هڪ آمريڪي سفارتڪار ٿامس ڊبليو سائمنس کي نواز شريف ڏانهن موڪليو، جنهن صدر ڪلنٽن جو اهم پيغام ۽ ڪجهه تجويزون پيش ڪيون، پر نواز شريف سندس هڪ به نه ٻڌي ۽ 28 مئي 1998ع تي جڏهن پاڻ ڊاڪٽر عبدالقدير خان جي نگراني ۽ ٻين قومي سائنسدانن جي صحبت ۾ ايٽمي ڌماڪا ڪيا ته سڄو ملڪ خوشي ۽ مسرت سان گونججي ويو. ماڻهن الله جا شڪر ادا ڪيا. ڌماڪي کانپوءِ وزيراعظم نواز شريف ريڊيو ۽ ٽيليويزن تي پنهنجي تاريخي تقرير ڪئي ۽ چيو ته اسان هندستان کي دليريءَ سان ڌڪ هنيو آهي. بزدل دشمن کي ايٽمي رات سان ماري سگهجي. جڏهن دفاعي پابنديون لاڳو ڪيون ويون ته پاڪستان هڪ ايٽمي طاقت بڻجي ويو. جيڪڏهن معاشي پابنديون لاڳو ڪيون ويون ته منهن ڏينداسين. بهرحال هن وقت جڏهن اسان يوم تڪبير ملهايون پيا ته اهم ذميواري اها آهي ته ملڪ ۽ قوم جي دفاع لاءِ ائٽمي طاقت جو صحيح استعمال ڪريون، ڇو ته ائٽمي طاقتون ملڪ اندر غربت جي خاتمي ۽ عوام جي خوشحاليءَ لاءِ اهم قدم کڻندا آهن، پر اسان ان معيار تي ڪم ڪرڻ لاءِ تيار نه ٿيا آهيون، جنهن ڪري آمريڪا ۽ ٻين ملڪن جي غلاميءَ ۾ قيد آهيون، هن وقت تائين ملڪ جو قرض نه لاهي سگهيا آهيون. تازو دنيا اسان جي طاقت ڏٺي ان جي باوجود اسان ڪمزور آهيون، ان ڪري عوامي مسئلن ۽ معاملن کي سنجيدگيءَ سان حل ڪرڻ جي ضرورت آهي. تڏهن ئي هن ڏينهن جي اهميت کي اسان جو مستقبل بهتر سمجهندو.