وزيراعظم شهباز شريف جو سعودي عرب جو تازو دورو ۽ فيلڊ مارشل عاصم منير جو ايران جو دورو اهڙي وقت ۾ ٿيو جڏهن سڄي دنيا جون نظرون وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي بدلجندڙ سياسي ۽ فوجي منظر نامي تي هيون. انهن اعليٰ سطحي دورن جي پويان ڊگهيون اسٽريٽيجڪ ڪوششون آهن جن جو مقصد ڏهاڪن کان هلندڙ علاقائي تڪرار کي ختم ڪرڻ ۽ پائيدار امن قائم ڪرڻ آهي. 40 ڏينهن جي ايران-آمريڪا جنگ کانپوءِ ڪنهن به اعليٰ سطحي پرڏيهي وفد جو تهران جو هي پهريون دورو آهي، جيڪو پاڪستان جي ثالث جي ڪردار کي مضبوط ڪري ٿو ۽ مستقل جنگبندي لاءِ ڪوششن کي اجاڳر ڪري ٿو. آءِ ايس پي آر موجب، فيلڊ مارشل سيد عاصم منير جي اڳواڻي ۾ پاڪستاني وفد جو تهران جو دورو مفاهمت جي ڪوششن جو حصو آهي. ايراني پرڏيهي وزارت تصديق ڪئي آهي ته پاڪستان ذريعي آمريڪا کي پيغام موڪليا ۽ وصول ڪيا پيا وڃن ۽ اسلام آباد ايندڙ هفتي هڪ ڀيرو ٻيهر ڳالهين جي ميزباني ڪندو. پاڪستان جي سياسي ۽ فوجي قيادت، خاص طور تي فيلڊ مارشل سيد عاصم منير جو دورو، ظاهر ڪري ٿو ته اسلام آباد، تهران ۽ واشنگٽن جي وچ ۾ تڪرار کي گهٽائڻ لاءِ مڪمل طور تي متحرڪ آهي. هاڻي اهو واضح ٿي چڪو آهي ته 11 اپريل تي اسلام آباد ۾ 21 ڪلاڪن تائين هلندڙ ملاقات صرف هڪ ملاقات نه هئي، پر ٻنهي ڌرين کي هڪٻئي جي موقف کي گهرائي سان سمجهڻ جو موقعو فراهم ڪرڻ جي هڪ سنجيده ڪوشش هئي، جنهن برف کي ڪافي حد تائين ڳاري ڇڏيو آهي. ان موقعي تي ايراني عملدارن ڳالهين جي ايندڙ دور کي مستقل جنگبندي ڏانهن هڪ قدم ۽ آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي بيان کي بيان ڪيو ته ايران سان جنگ جلد ختم ٿي رهي آهي. اهو هڪ اعتراف آهي ته پاڪستان جون غير جانبدار ۽ مصالحتي ڪوششون ثمر آور ٿي رهيون آهن ۽ ڌرين جي وچ ۾ باهمي اعتماد بحال ٿي رهيو آهي. آمريڪي صدر جو رويو اهو به ظاهر ڪري ٿو ته آمريڪي انتظاميا هن نتيجي تي پهتي آهي ته طاقت جو استعمال مسئلن جي حل جي ضمانت نٿو ڏئي سگهي. مستقل جنگبندي ۽ مستقل امن معاهدو ڌرين لاءِ ڳالهين جي ميز تي ويهڻ ناگزير آهي. ٻنهي ملڪن جي اعليٰ عملدارن کان پڻ اشارا مليا آهن ته گهڻا تڪراري مسئلا حل ٿي ويا آهن ۽ صرف ڪجهه ٽيڪنيڪل يا جزوي مسئلا باقي آهن. جيڪڏهن هن نازڪ موڙ تي ٿورو وڌيڪ صبر ڏيکاريو وڃي ۽ ڌريون پنهنجي موقف تان پوئتي هٽن ۽ وچولي زمين ڳولڻ جي ڪوشش ڪن ته مستقل جنگبندي ۽ مستقل امن معاهدي جو خواب، جيڪو وچ اوڀر علائقي جو مستقبل آهي، ايندڙ هفتي اسلام آباد ۾ ڳالهين جي ٻئي دور ۾ پورو ٿي سگهي ٿو. ايران ۽ آمريڪا جي وچ ۾ 47 سالن جي تڪرار ٻنهي ملڪن جي لاڳاپن ۽ مفادن کي متاثر ڪيو آهي ۽ ان جو اثر سڄي خطي ۽ عالمي معيشت تي پيو آهي. هاڻي پنج ڏهاڪن جي دشمني کانپوءِ انهن ٻنهي ملڪن لاءِ ڊگهي عرصي کان هلندڙ مسئلن کي ڳالهين جي ميز تي حل ڪرڻ هڪ چئلينج آهي، پر وڏيون جنگيون به ڳالهين جي ميز تي ختم ٿين ٿيون. هن وقت دنيا جون وڏيون طاقتون جن ۾ چين، روس، برطانيه ۽ ترڪيه شامل آهن، وچ اوڀر ۾ ڊگهي مدت جي استحڪام لاءِ متحرڪ آهن، ڇاڪاڻ ته سامونڊي واپاري رستن جي سيڪيورٽي ۽ عالمي توانائي جي فراهمي جو تسلسل هن علائقي جي امن سان ڳنڍيل آهي. انهن طاقتن جو تعاون ۽ پاڪستان جي ثالثي ۽ مصالحت جون ڪوششون هن عمل کي اخلاقي ۽ سياسي طاقت فراهم ڪري رهيون آهن جيڪا ماضي جي ڪوششن ۾ غائب هئي. دنيا جون نظرون اڃان تائين اسلام آباد ۽ ڳالهين جي ايندڙ مرحلي تي آهن، جتان امن جو واعدو دنيا ۾ ترقي ۽ خوشحالي جي هڪ نئين دور جي شروعات ڪري سگهي ٿو، پر ڪالهه ڊرامائي انداز ۾ خبر آئي ته ايران پاران آبنائي هرمز کولڻ جي اعلان کانپوءِ عالمي مارڪيٽ ۾ پيٽرول سستو ٿيڻ لڳندو. ايران پاران آبنائي هرمز کولڻ واري اعلان ۽ ايران آمريڪا وچ ۾ امڪاني معاهدي سبب عالمي مارڪيٽ ۾ پيٽرول سستو ٿي ويو آهي. عالمي مارڪيٽ ۾ آمريڪي خام تيل جي قيمت 12 سيڪڙو گھٽتائي آئي آهي، جنهن بعد خام تيل 95 ڊالرن مان گھٽجي 83.52 ڊالر في بيرل ٿي ويو آهي. عالمي مارڪيٽ ۾ پيٽرول سستو ٿيڻ بعد پاڪستان ۾ به پيٽرول جي اگھن ۾ گھٽتائي جو امڪان ظاهر ڪيو پيو وڃي. ان کان اڳ ايران آبنائي هرمز وٽان گذرندڙ سامونڊي جهازن لاءِ متبادل روٽس جو اعلان ڪيو هو ۽ ان جو سبب مرڪزي حصي ۾ پاڻي اندر بارودي سرنگن جي موجودگي جو خطرو ٻڌايو ويو هو. پرڏيهي ميڊيا مطابق پاسداران انقلاب پاران هڪ بيان ۾ چيو ويو هو ته آبنائي هرمز جي رستي ۾ ايندڙ ويندڙ سمورن جهازن کي اطلاع ڏنو ويو ته سامونڊي سفر ۾ حفاظتي اصولن تحت ۽ امڪاني طور بارودي سرنگن جي وڪڙ ۾ اچڻ کان بچڻ لاءِ هو متبادل رستا اختيار ڪن. بيان ۾ نون رستن جي اندرئين ۽ ٻاهرئين هنڌن بابت به هدايتون شامل آهن. واضح رهي ته ايران عارضي طور آبنائي هرمز کولڻ تي اتفاق ڪيو آهي، جيڪو عالمي سطح تي ٿيل تيل جي واپار جي حوالي سان اهم آهي ۽ هتان دنيا جي واپار جو پنج سيڪڙو حصو گذري ٿو. آبي گذرگاهه کي کولڻ ان ٻن هفتن جي جنگبندي جي ڊيل جو حصو آهي جنهن تي هڪ ڏينهن اڳ ئي ايران ۽ آمريڪا رضامندي ظاهر ڪئي هئي. ٻئي پاسي وزيراعظم محمد شهباز شريف ترڪيه جي صدر رجيب طيب اردوان، قطر جي امير شيخ تميم بن حمد الثاني، قازقستان جي صدر قاسم جومارت توڪائيف، آذربائيجان جي صدر الهام عليوف، شام جي صدر احمد الشرح سميت مختلف ملڪن جي صدرن ۽ عالمي اڳواڻن سان غير رسمي ملاقاتون ڪيون. وزيراعظم آفيس جي ميڊيا ونگ مان جاري بيان موجب وزيراعظم جون عالمي اڳواڻن سان ملاقاتون انطاليه ڊپلوميسي فورم جي موقعي تي ٿيون. وزيراعظم جي قطر جي وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير شيخ محمد بن عبدالرحمان بن جاسم الثاني ۽ ڪوسوو جي اڳوڻي صدر ويوسا عثماني سان به ملاقاتون ٿيون. پاڪستان طرفان وچ اوڀر ۽ نار ۾ جنگبندي ۽ امن جي قيام لاءِ ڳالهين جي ڪوششن ۽ پاڪستاني قيادت جي فعال ڪردار سبب وزيراعظم عالمي اڳواڻن جي ڌيان جو مرڪز بڻيل رهيو. ملاقاتن ۾ عالمي ۽ خطي جي صورتحال تي خيالن جي ڏي وٺ ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ايران هڪ مهيني کان وڌيڪ جي بندش بعد آبنائي هرمز کي مڪمل طور کولڻ جو اعلان ڪري ڇڏيو، ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي چيو آهي ته لبنان ۾ جنگبندي سبب آبنائي هرمز کي مڪمل طور کوليو پيو وڃي، جنگبنديءَ جي ڏينهن دوران آبنائي هرمز کليل رهندو، واپاري جهازن کي ايران جو مقرر ڪيل رستو اختيار ڪرڻو پوندو. ميڊيا رپورٽ موجب ايران ۽ آمريڪا کي معاهدي تي راضي ڪرڻ لاءِ فيلڊ مارشل عاصم منير جي ايراني صدر سان ملاقات کي اهم قرار ڏنو پيو وڃي، ان کان اڳ فيلڊ مارشل ايراني پارليامينٽ اسپيڪر باقر قاليباف سان به ملاقات ڪئي هئي، جنهن اسلام آباد آيل ايراني وفد جي اڳواڻي به ڪئي هئي. وزيراعظم شهباز شريف جي اپيل کانپوءِ ايران به آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي اعلان تي هڪ وڏو فيصلو ڪيو آهي ۽ آبنائي هرمز کي کولڻ جو اعلان ڪيو آهي. ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي چيو آهي ته سڀئي تيل ٽينڪر ايراني سيڪيورٽي اهلڪارن جي سيڪيورٽي هيٺ آبنائي هرمز مان آساني سان گذري ويندا. عباس عراقچي جنگ بندي لاءِ پاڪستان جو به شڪريو ادا ڪيو. جڏهن ته ٽرمپ پاران ايران جو شڪريو پڻ ادا ڪيو.
