ڇا آمريڪا جي دوستي ملڪ جي لاءِ سٺا نتيجا ڏئي سگهندي؟

اها خوشي جي ڳالهه آهي ته آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ پنهنجي اوول آفيس ۾ وزيراعظم شهباز شريف ۽ فيلڊ مارشل جنرل عاصم منير سان ڏيڍ ڪلاڪ تائين ملاقات ڪئي. ان کان اڳ جڏهن هو ٻنهي شخصيتن جو انتظار ڪري رهيو هو ته هن اتي ميڊيا جي نمائندن کي ٻڌايو ته اڄ ٻه عظيم اڳواڻ ملڻ لاءِ اچي رهيا آهن، جن مان هڪ پاڪستان جو وزيراعظم ۽ ٻيو فيلڊ مارشل آرمي چيف آهي، ٻئي عظيم اڳواڻ آهن. هن ملاقات ۾ وزيراعظم شهباز شريف، آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي امن جو علمبردار قرار ڏئي ڇڏيو ۽ چيو ته ڊونلڊ ٽرمپ سڄي دنيا ۾ تڪرارن جي خاتمي لاءِ مخلص ڪوششن ۾ مصروف آهي. شهباز شريف، آمريڪي صدر جي جرئتمنداڻي، دليراڻي ۽ فيصلائتي قيادت جي واکاڻ ڪئي ۽ مسلم اڳواڻن کي اعتماد ۾ وٺڻ تي ٽرمپ جو ٿورو مڃيو ۽ چيو ته آمريڪي صدر پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ جنگبندي ۾ سهولت فراهم ڪئي. هن ملاقات ۾ اهو به چيو ويو ته واپار، دهشتگرديءَ جي خاتمي ۽ باهمي لاڳاپن کي وڌيڪ فروغ ڏيڻ تي اتفاق ڪيو ويو آهي. هاڻي سوال اهو آهي ته ڇا اسان صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي گرمجوشي ۽ سندس چيل لفظن جو جشن ملهائي سگهون ٿا يا اهو چئون ته پاڪستان آمريڪا جو گهاٽو دوست ٿي چڪو آهي، ان ڪري آمريڪا اسان سان پنهنجا لاڳاپا تيزي سان وڌائي رهيو آهي. اهڙي صورتحال ۾ جڏهن ڊونلڊ ٽرمپ سڄي دنيا کي ناراض ڪيو ويٺو آهي ۽ هر ملڪ کي پنهنجي مرضيءَ مطابق هلائڻ چاهي ٿو. برازيل جي صدر کي به اهو چوڻو پيو آهي ته ٽرمپ آمريڪا جو صدر آهي ۽ کيس سڄي دنيا جو صدر بڻجڻ جي ڪوشش نه ڪرڻ گهرجي. اهڙي صورتحال ۾ جيڪڏهن ڊونلڊ ٽرمپ اسان جو خيراتي ڪردار بڻجڻ وارو آهي ته پوءِ ڇا کيس وزيراعظم شهباز شريف ۽ آرمي چيف جنرل عاصم منير جو ڪو خاص ڪردار پسند آهي؟ پروفيسر خالد حميد خان مطابق صدر ايوب کي صدر، ضياءُ الحق کي نڪسن ۽ پرويز مشرف کي جارج بش ساڳئي گرمجوشي سان سلام ڪيو، جيئن صدر ڊونلڊ ٽرمپ اسان جي وزيراعظم ۽ آرمي چيف جو استقبال ڪيو هو. صدر ايوب، ضياءُ الحق ۽ پرويز مشرف کي آمريڪا کان ڇا مليو؟ ڇا انهن پاڪستان کي آمريڪي ارادن مطابق هلايو يا ان جي معاشي ۽ دفاعي مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو. هر ڀيري آمريڪا خطي ۾ پنهنجن مفادن کي پورو ڪرڻ لاءِ پاڪستان جي پٺيءَ تي هٿ رکيو آهي. ان جو نتيجو ڇا نڪتو آهي اهو سڀني جي سامهون آهي، جو اسان مسئلن جي ڌٻڻ ۾ ڦاٿل رهيا آهيون. اسان دهشتگرديءَ جو نشانو بڻيل رهياسين. منشيات جي پناهه گاهه بڻجي ويا آهيون ۽ قرضن ۾ دٻيل رهيا آهيون، جنهن مان اسان کي ڪڏهن به نڪرڻ جو موقعو نه مليو آهي. توهان هڪ عام پاڪستاني کان پڇو ته ڇا آمريڪا جي دوستي تي اعتبار ڪري سگهجي ٿو ته هو پنهنجي ڪنن تي هٿ رکي توبهه ڪندو. اڄ کان ڪيئي سال اڳ امام خميني واضح چيو هو ته آمريڪا جي دوستي، آمريڪا جي دشمنيءَ کان وڌيڪ خطرناڪ ۽ ذلت آميز آهي. ٻين لفظن ۾ ائين چئجي ته غلط نه ٿيندو ته آمريڪا جنهن کي ختم ڪرڻ چاهيندو آهي ان سان دوستي رکندو آهي. عراقي صدر صدام حسين جو حشر اسانجي سامهون آهي. اسامه بن لادن کي پوري دنيا ۾ ذلت جو طوق پارائي افغانستان کي ٽارگيٽ بڻايائين ۽ پاڪستان کي استعمال ڪيائين.

اڄ اسان کي اهو سوچي خوشي ٿي رهي آهي ته ڊونلڊ ٽرمپ ٽيرف لاڳو ڪري هندستان جو مذاق اڏائي رهيو آهي. هو تازي جنگ ۾ پاڪستان جي برتري جي تعريف ڪري رهيو آهي. هو مودي کي ملاقات جو وقت نه ڏئي رهيو آهي، جڏهن ته پاڪستان جي وزيراعظم جو کليل دل سان استقبال ڪري رهيو آهي. ڪجهه ته راز آهي، ٻي صورت ۾ اهو ڊونلڊ ٽرمپ آهي جنهن سڄي دنيا کي آمريڪي مفادن لاءِ ٽرپل ڊانس ناچ تي مجبور ڪيو آهي، ڪوبه ملڪ سندس شر کان محفوظ ناهي. عربن کان ٽريلين ڊالر وٺڻ کانپوءِ به اهو انهن کي ڌمڪيون ڏئي ٿو ته توهان جي طاقت اسان کانسواءِ ٻه هفتا به نه رهي سگهندي، اهي بگرام ايئربيس ڇڏي چڪا آهن، جيڪو اهي پاڻ ڇڏي ويا آهن، هاڻي ان کي واپس وٺڻ لاءِ افغان حڪومت تي دٻاءُ وجهي رهيا آهن. وچ اوڀر جي حوالي سان ڪيترا منصوبا آهن ۽ ڪيترا پنهنجي آخري حدن تائين پهچي رهيا آهن؟ ڇا بگرام نارٿ کي چين، روس ۽ هندستان تي نظر رکڻ جي ضرورت آهي يا ڪو ٻيو منصوبو آهي؟ ايران کي ڪنٽرول ۾ رکڻ لاءِ ڪا حڪمت عملي ٺاهڻ گهرجي. مثال طور، ڊونلڊ ٽرمپ دعويٰ ڪري ٿو ته ايران جو ايٽمي پروگرام مڪمل طور تي تباهه ٿي چڪو آهي، پر ايران ان کي تسليم نٿو ڪري ۽ ايران جو ميزائل سسٽم جنهن اسرائيل کي تازو ماضي ۾ گوڏن ڀر ڪرڻ تي مجبور ڪيو آهي، مڪمل طور تي فعال ۽ برقرار آهي. اسان جي پاڙيسري ملڪ ۾ ان جي طاقت ۽ موجودگي کان انڪار نٿو ڪري سگهجي. مختصر ته اهڙا بيشمار شعبا آهن جن ۾ آمريڪا ڦاسي پيو آهي. توهان ٿورو سوچيو ته سڀ حقيقتون سامهون نظر اينديون. آمريڪا وٽ پاڪستان کانسواءِ ڪو ٻيو ملڪ ناهي جيڪو هن خطي ۾ پير رکي سگهي. ايران ان جي پهچ کان ٻاهر آهي. طالبان ان جي ڪنٽرول ۾ نه آهن. هندستان جي پنهنجي خاص پرڏيهي پاليسي آهي، ان جي معيشت پڻ مضبوط آهي ۽ اهي هڪ وڏي معاشي مارڪيٽ آهي. تنهنڪري ان کي روسي ڪئمپ مان ڪڍي آمريڪي ڪئمپ ۾ آڻڻ آسان ناهي. اهڙي صورتحال ۾ پاڪستان واحد ملڪ آهي جيڪو جاگرافيائي طور تي اهم آهي ۽ وچ اوڀر ۾ ان جو اثر آهي جيڪو افغان طالبان کي قائل ڪري سگهي ٿو، جن جي حڪومت ۽ ادارا پڻ آمريڪا لاءِ نرم گوشو رکن ٿا.

هاڻي سوال اهو آهي ته ڇا هي پهريون ڀيرو آهي جو اسان آمريڪا لاءِ هڪ لازمي ملڪ بڻجي ويا آهيون؟ نه، هي پهريون ڀيرو ناهي. آمريڪا هن سڄي ايشيائي علائقي ۾ گهمي ڦري پوءِ اسان وٽ اچي ٿو، پر افسوس جي ڳالهه اها آهي ته اسان هر ڀيري اکيون ۽ ڪنڌ هيٺ ڪري کيس بادشاهه جي حيثيت ڏيون ٿا. هو اسان تي غلام سمجهي حڪم هلائيندو رهيو آهي. ڪنهن کي ياد هجي ته ان ساڳي آمريڪا چيو هو ته پاڪستاني پئسن خاطر پنهنجي ماءُ کي به کپائي سگهن ٿا، جيڪا وڏي گار هئي، پر اسان سبق نه سکيو ۽ وري به ان ساڳئي ملڪ اڳيان گوڏا وڃي کوڙيا جيڪو اندروني طور کوکلو بڻيل آهي. هو عربن کان امداد وٺڻ تي آماده هو، پر عرب ملڪن خوف ۾ اچي کيس پنهنجون ملڪيتون ڏئي ڇڏيون. بهرحال ضياءُالحق سوويت يونين جي خلاف پاڪستان کي سستي ۾ پيش ڪيو ۽ پرويز مشرف آمريڪا کي طالبان جي خلاف پنهنجا اڏا ڏنا. ٻنهي صورتن ۾، پاڪستان کي تمام گهڻو نقصان برداشت ڪرڻو پيو. دهشتگردي اسان جي شهرن ۽ ڳوٺن تائين پهتي ۽ هزارين پاڪستاني شهيد ٿي ويا. جڏهن آمريڪا ٿڪجي پوڻ کانپوءِ افغانستان ڇڏڻ تي مجبور ٿيو، تڏهن هن پاڪستان ڏانهن پوئتي به نه ڏٺو. ڪابه آمريڪي امداد اسان وٽ نه آئي، پر اسان آءِ ايم ايف جي ڦندي ۾ ڦاسي پياسين. ايتري تائين جو اسانجي ملڪ جون بجيٽون به آئي ايم ايف اي جي نگراني هيٺ ٺهڻ لڳيون جنهن جو اعتراف خود وزيراعظم شهباز شريف ڪيو. اڄ قرض جو بار اسان لاءِ اهڙو مسئلو بڻجي ويو آهي جيڪو ڏينهون ڏينهن وڌي رهيو آهي. ڊونلڊ ٽرمپ جا چِٽا لفظ اسان جي ڪنهن به مسئلي کي حل نه ڪندا. اسان کي کليل ڳالهائڻو پوندو. جيڪڏهن پارليامينٽ کي هن حوالي سان وچ ۾ رکيو وڃي ته پاڪستان جي مفادن کي يقيني بڻائي سگهجي ٿو، پر جيڪڏهن واحد مقصد اهو آهي ته آمريڪا موجوده سيٽ اپ جي حمايت ڪري ۽ بدلي ۾ جيڪو چاهي اهو ڪري ته اها هڪ وڏي بدقسمتي هوندي. قومي مفاد کي اڳيان رکڻ کانسواءِ تاريخ جو رخ تبديل نٿو ڪري سگهجي. اسان جي ڪمزورين کي ختم ڪرڻ کانسواءِ ڪنهن به وڏي هاٿيءَ کي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي. ملڪ ۾ جمهوريت ۽ مضبوط ادارا بنيادي ضرورتون هوندا آهن. هن وقت بلوچستان، خيبر پختونخواهه ۽ آزاد ڪشمير جي صورتحال فوري ڌيان جي گهرجائو آهي. صرف رياستي طاقت ڪنهن به مسئلي جو حل ناهي. ذاتي ۽ قومي مفادن ۾ فرق ڪرڻ انتهائي ضروري آهي. هن وقت، جيڪڏهن آمريڪا کي اسان جي ضرورت آهي ته پوءِ اسان کي پنهنجي مفادن کي مد نظر رکندي آمريڪا سان ڪنهن به قسم جي ڊيل ڪرڻ گهرجي. پاڪستان جي قومي مفادن جو تحفظ پهرين ترجيح هجڻ گهرجي، هاڻي اسان وڌيڪ نقصان برداشت نٿا ڪري سگهون.