شھزادي محمد بن سلمان جو The Atlantic کي ڏنل انٽرويو جو ترجمو پنجون حصو توهان لاء پيش ڪجي ٿو ته جيئن اسان دنيا جي تبديلي کي محسوس ڪري سڱهون.
حصو پنجون
18- دي ائٽلانٽڪ
پر توهان اهو چئي رهيا آهيو ته توهان جو ان سان ڪو به واسطو نه هو.
ولي عهد
مان ائين ڇو ڪندس؟ اهو پڌرو آهي.
19- دي ائٽلانٽڪ
اسان ان بابت اڳ ۾ به ڳالهايو آهي. توهان هن سڄي واقعي بابت، سڄي تڪرار بابت ڪجهه چيو ته حقيقت ۾ توهان کي ان جو ڏاڍو ڏک ٿيو.
ولي عهد
يقينن، ان مون کي تمام گهڻو نقصان پهچايو. ان سان مون کي ڏک ٿيو ۽ ان واقعي سعودي عرب کي نقصان پهچايو، “احساس” جي نقطهءِ نظر کان.
20- دي ائٽلانٽڪ
هڪ “احساس” جي نقطهءِ نظر کان؟
ولي عهد
اسان تي الزام لڳايو ويو آهي. مان ڪاوڙ کي سمجھان ٿو، خاص طور تي صحافين جي وچ ۾، مان انهن جي جذبن جو احترام ڪريان ٿو، پر اسان وٽ به احساس آهن، اسان به درد محسوس ڪريون ٿا ته اسان سان انصاف نه ڪيو ويو آهي. مان پاڻ لاءِ محسوس ٿو ڪريان ته انساني حقن جو قانون مون تي لاڳو نه ڪيو ويو. انساني حقن جي عالمي پدرنامي جي آرٽيڪل XI ۾ چيو ويو آهي ته ڪوبه ماڻهو بيگناهه آهي جيستائين ڏوهه ثابت نه ٿئي. مون کي اهو حق نه مليو. پوءِ توهان مون سان انساني حقن جي باري ۾ ڪيئن ڳالهائي سگهو ٿا، بغير مون سان منهنجي آرٽيڪل XI انساني حقن جي مطابق سلوڪ ڪيو؟ اها ڳالهه سمجهه ۾ نٿي اچي. تنهنڪري اهو هڪ دردناڪ احساس آهي، ڄاڻڻ لاءِ ته اسان سان هن طريقي جو سلوڪ ڪيو ويو آهي، پر ساڳئي وقت اسان جذبات کي سمجھندا آهيون، پر مون لاءِ سڀ کان وڏو سوال اهو آهي ته ان سال سڄي دنيا ۾ لڳ ڀڳ 70 صحافي مارجي ويا. ڇا تون انھن جو نالو ڏيئي سگھين ٿو؟ نه؟ تنهنڪري، توهان جي وڏي مهرباني. ڇا واقعي هڪ ساٿي صحافي لاءِ اهو احساس آهي؟ يا هي اسان جي خلاف ۽ منهنجي خلاف هڪ سازش آهي؟ جيڪڏهن اهو واقعي ڪنهن ساٿي صحافي لاءِ احساس آهي ته مون کي انهن 70 صحافين جا نالا ڏيو جيڪي ان سال مارجي ويا هئا.
21- دي ائٽلانٽڪ
پوءِ توهان ڇو سوچيو ته هن ڪيس کي ايترو ڌيان ڏنو ويو؟
ولي عهد
ڇو ته اهڙا ڪيترائي ماڻهو آهن جيڪي يقين ڪرڻ چاهين ٿا ته اسان جو منصوبو سعودي عرب جو اڄ جو منصوبو ويزن 2030 ناڪام ٿي ويو آهي، پر اهي ان کي هٿ نٿا لاهي سگهن. اهو ڪڏهن به ناڪام نه ٿيندو. سڄي دنيا ۾ ڪنهن کي به اها طاقت نه آهي ته هو ان کي ناڪام بڻائي سگهي. توھان ان کي پنج سيڪڙو چئي سگهو ٿا ته سست رفتار ٿي ويو آهي. جيڪو توهان ڪري سگهو ٿا، پر ان کان وڌيڪ توهان ڪجهه نٿا ڪري سگهو. ڪجھه گروھ آھن- مان انهن ڏانهن آڱر کڻڻ نٿو چاهيان، پر هر اهو ماڻهو جيڪو سٺي ڄاڻ رکندڙ آهي انهن مغربي گروپن ۽ وچ اوڀر جي گروپن جي وچ ۾ لاڳاپو ڏسي سگھي ٿو، اهو ڪير آهي جنهن جو مفاد اسان جي ناڪاميءَ ۾ آهي.
22- دي ائٽلانٽڪ
توهان کي يقين آهي ته خشوقجي پاڻ توهان جي منصوبن خلاف اخوان المسلمين جو دليل ڏئي رهيو هو؟
ولي عهد
مون پنهنجي زندگيءَ ۾ ڪڏهن به خشوقجي جو پورو مضمون نه پڙهيو آهي. نه ڪو سعودي اخبارن ۾ نه ئي ڪنهن آمريڪي اخبار ۾. مان جيڪو ڪجهه پڙهندو آهيان ان ۾ منهنجو روزانو اختصار شامل آهي ۽ جيڪڏهن مقامي ميڊيا، علائقائي ميڊيا، عالمي ميڊيا ۾ ڪجهه اهم آهي ته اهو به اچي وڃي ٿو.
23- دي ائٽلانٽڪ
مطلب ته هن توهان کي ڪڏهن تنگ نه ڪيو؟
ولي عهد
مون ڪڏهن به سندس مڪمل مضمون ئي نه پڙهيو.
24- دي ائٽلانٽڪ
ڇا توهان کي يقين آهي ته ٻيهر ائين نه ٿيندو؟ اهو آهي.
ولي عهد
خير، مان پنهنجي پوري ڪوشش ڪري رهيو آهيان ته انهي ڳالهه کي يقيني بڻايان. ڇو ته اسان وٽ گورننس آهي، صحيح عمل ۽ طريقيڪار آهي، انهي ڳالهه کي يقيني بڻائڻ لاءِ ته اهڙيون شيون ٻيهر نه ٿين، اهو منهنجو عزم آهي. پر-
24- دي ائٽلانٽڪ
جيڪڏهن مثال طور، هڪ ٻيو اسڪواڊ ٿو ملي ته ڇا اسان کي توهان جي ضابطي بابت پريشان ٿيڻ گهرجي.
ولي عهد
اميد ته نه. تنهنڪري مان پوري ڪوشش ڪري رهيو آهيان ته پنهنجي بهترين ڪوشش ڪريان. توهان کي خبر آهي ته اسان ڀوڳيو آهي. مان نٿو چاهيان ته اهو ٻيهر ٿئي. اها هڪ وڏي غلطي هئي. تنهنڪري اسان نٿا چاهيون ته اها ٻيهر ٿئي. اسان پڪ ڪرڻ چاهيون ٿا ته اسان جو نظام واقعي پختو آهي ۽ اهڙي ڪابه شيءِ ٻيهر نه ٿي سگهي.
25- دي ائٽلانٽڪ
مان هڪ دفعي خشوقجي سان مليس، هن جي قتل ٿيڻ کان ڪجهه هفتا اڳ ۽ مون کانئس پڇيو، ’توهان واقعي اهو ڇا چاهيو ٿا؟ ڇا توهان سعود جي خاندان جو تختو اونڌو ڪرڻ چاھيو ٿا؟“ ۽ سندس جواب ھو ته ”نه، مان سمجهان ٿو ته ھائوس آف سعود کي ھميشه لاءِ سعودي عرب تي حڪومت ڪرڻ گھرجي.“ ۽ جڏھن کيس قتل ڪيو ويو ته ان مون کي ڏاڍو متاثر ڪيو، جيڪو ڪنھن جي حق ۾ آھي. آل سعود جي مسلسل حڪمراني جي حق ۾، جيڪڏهن کيس دشمن سمجهيو وڃي ته ٻيا به گهڻا ماڻهو ضرور هوندا، جن کي به دشمن سمجهيو، پر اهي دشمن نه هوندا. هن ملڪ ۾ خوف جي فضا پيدا ٿيڻ لڳي آهي.
ولي عهد
نه، مان نٿو مڃان ته ڪنهن به صورت ۾ ان طريقي سان اسان ڪم ڪيو. خشوقجي هڪ هزار ماڻهن جي فهرست ۾ مٿي نه هوندو. جيڪڏهن اسان دليل جي خاطر فرض ڪريون ٿا ته اسان ’ان قسم جي آپريشن لاءِ وڃڻ وارا هئاسين ته اهو آپريشن پروفيشنل هجي ها ۽ فهرست جي چوٽي تي ڪو ماڻهو هجي ها.
پوءِ ڇو خشوقجي! اها واقعي هڪ وڏي غلطي هئي ۽ اسان ان قسم جي عملن تي يقين نٿا رکون. اسان قانون کان ٻاهر ڪنهن به آپريشن تي يقين نٿا رکون. اسان سمجهون ٿا ته جيڪڏهن ڪنهن اهڙو ڏوهه ڪيو آهي، جيڪو سعودي عرب لاءِ خطرناڪ آهي يا سعودي عرب ۾ ڪو ڏوهه ڪيو آهي يا باقي دنيا لاءِ خطرناڪ آهي ته اسان عالمي قانونن جي بنياد تي سعودي قانون جي بنياد تي ڪارروائي ڪنداسين ۽ ٻين ملڪن جي قانونن جي بنياد تي ڪنداسين ۽ اسان ماضيءَ ۾ به ايئن ئي ڪيو آهي جيڪو اسان مستقبل ۾ ڪرڻ وارا آھيون.
