16، 17 آڪٽوبر 2024 تي شنگهائي تعاون تنظيم جي ڪانفرنس اسلامي جمهوريه پاڪستان جي راڄڌاني اسلام آباد ۾ ٿي رهي آهي. پاڪستان سميت وچ ايشيا گروپ جو هي اجلاس جنهن کي شنگهائي تعاون تنظيم جو نالو ڏنو ويو، جنهن جو پهريون ڀيرو اجلاس 1996ع ۾ چين جي گادي واري شهر شنگهائي ۾ منعقد ٿيو. جنهن ۾ وچ ايشيا جي پنجن ملڪن روس، تاجڪستان، ڪرغزستان، ازبڪستان ۽ چين شرڪت ڪئي. ان تنظيم جو مقصد شروع ۾ علائقائي سلامتي، اقتصادي تعاون ۽ دهشتگردي کي منهن ڏيڻ هو، بعد ۾ ان ۾ دفاع، توانائي ۽ واپار وغيره به شامل ٿيا. هن تنظيم جو ٻيو اجلاس 2001ع ۾ قازغستان جي شهر آستانه ۾ ٿيو، جنهن ۾ 15 ٻين ملڪن شرڪت ڪئي.
2017ع جي ٿيندڙ اجلاس ۾ مبصرن جي حيثيت ۾ پاڪستان ۽ ڀارت به شنگهائي تعاون تنظيم جا باقائده ميمبر بڻيا، اهڙي طرح ميمبرن جو انگ وڌي 7 ٿي ويو. جڏهن ته 2020ع ۾ ٿيندڙ اجلاس ۾ ايران به شنگهائي تعاون تنظيم جو ميمبر بڻجي ويو. منگوليا ۽ افغانستان هن اجلاس ۾ مبصر طور شرڪت ڪئي. اهڙي ريت ميمبر ملڪن جو انگ 8 ٿي ويو. جولاءِ 2024ع واري اجلاس ۾ بيلاروس ۽ ترڪمانستان به ايس سي او جا باقاعدي ميمبر بڻجي ويا. اهڙي ريت هن تنظيم جي ميمبر ملڪن جو انگ 10 ٿي ويو آهي. آڪٽوبر 2024ع واري اجلاس ۾ اسلام آباد ۾ ٿيندڙ اجلاس ۾ چين جو صدر، روسي صدر ولادي مير پيوٽن، ايران، قازغستان، ڪرغزستان ۽ تاجڪستان جا سربراهه شرڪت ڪندا. جڏهن ته پاڪستان جو وزيراعظم شهباز شريف ميزباني ڪندو. پرڏيهي وزير جئه شنڪر ڀارت طرفان اجلاس ۾ شرڪت ڪندو. ان کان اڳ به سندس پرڏيهي وزير شنگهائي تعاون تنظيم جي اجلاس ۾ شرڪت ڪئي. جڏهن ته گذريل ڪيترن سالن کان ڪنهن به ڀارتي اڳواڻ پاڪستان ۾ ٿيندڙ ڪنهن به عالمي يا علائقائي سربراهه اجلاس ۾ شرڪت نه ڪئي آهي. ڏکڻ ايشيائي تنظيم سارڪ به ڀارت جي رويي سبب سرد خاني ۾ پيل آهي. ڇو ته ڀارت سارڪ اجلاس ٿيڻ نٿو ڏئي ۽ پاڪستان سارڪ اجلاس ۾ شرڪت نٿو ڪري. ان ڪري ڀارت جي سرد مهريءَ سبب سارڪ تنظيم بي جان ٿي وئي آهي، پر هاڻ اوچتو نريندر مودي پنهنجي جاءِ تي پرڏيهي وزير کي پاڪستان ۾ شنگهائي تعاون تنظيم جي اجلاس ۾ موڪلڻ جو اعلان ڪيو ته پوءِ سڀني کي حيراني محسوس ٿي. جيڪڏهن غور ڪريون ته موجوده صورتحال ۾ هندستان وچ ايشيا تعاون تنظيم جي هن وڏي اجلاس ۾ شرڪت ڪندو. يقينن شرڪت نه ڪندي وڌيڪ اڪيلائي برداشت ڪرڻ جي متحمل نه ٿي سگهيو. ان ڪري شنگھائي تعاون تنظيم ۾ مبصر ملڪن کان علاوه 9 ملڪن جا سربراهه شرڪت ڪندا. جڏهن ته ڀارت طرفان سندن پرڏيهي وزير جئه شنڪر شرڪت ڪندو. شنگهائي تعاون تنظيم جي هن اجلاس جي ايجنڊا ۾ علائقائي تعاون، مواصلات، دهشتگردي جي خاتمي ۽ دهشتگردي خلاف سهڪار کي نمايان طور تي شامل ڪيو ويندو. ڇاڪاڻ ته ڀارت ۽ چين جي وچ ۾ سرحدي تڪرار آهن، ساڳئي طرح هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ سرحدي تڪرار آهن. ٻئي طرف افغانستان سان پاڪستان جا سرحدي تڪرار انتهائي شدت اختيار ڪري ويا آهن.
جيئن يورپ ۾ علائقائي گروپ آهن ۽ ٻئي طرف آمريڪا ۾ علائقائي گروپ آهن، جيڪي پنهنجا مسئلا گڏيل تعاون ذريعي حل ڪن ٿا. شنگهائي تعاون تنظيم، وچ ايشيائي ملڪن کي نه صرف پاڻ ۾ گڏجي ويهڻ لاءِ هڪ عظيم فورم مهيا ڪري ٿي، پر اتي خطي جا مسئلا به حل ڪيا وڃن، معيشت، توانائي، دفاع ۽ سلامتي جهڙن معاملن ۾ به اڳڀرائي ڪئي وڃي ۽ هڪ ٻئي سان تعاون وڌايو وڃي ته جيئن خطي جي سمورن ميمبر ملڪن جي معاشي ترقي، دفاعي صلاحيت ۽ سلامتي جهڙن مسئلن کي حل ڪيو وڃي. گڏيل تعاون سان ڪوشش ڪريو ته وچ ايشيا به دنيا ۾ هڪ مضبوط ۽ پائيدار خطو بڻجي اڀري. يقينن پاڪستان ۾ شنگهائي تعاون تنظيم جو انعقاد خاص طور تي انهن نازڪ حالتن ۾ مفيد ثابت ٿيندو جيڪو امن ۽ اقتصادي ترقيءَ جو سبب بڻجندو.
