بلاگنئون

ڇا ايران آمريڪا ڇڪتاڻ مڪمل طور تي ختم ٿي چڪي آهي؟

آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ ٽن وڏين ايراني ايٽمي سائيٽن تي هڪ انتهائي ڪامياب حملي جو اعلان ڪيو ۽ دعويٰ ڪئي ته اهي سائيٽون مڪمل طور تي تباهه ٿي ويون آهن ۽ ايران جو ايٽمي پروگرام ڪيئي سال پٺتي هليو ويو آهي. ان کانپوءِ ايران قطر ۾ العديد بيس تي هڪ گڏيل حملو ڪيو، جنهن کانپوءِ آمريڪا جي ٽياڪڙيءَ ۾ تهران ۽ تل ابيب جي وچ ۾ جنگبندي ٿي، ائين هر طرف هڪ ٻئي تي فتح جي دعويٰ ڪئي وئي. هن هاءِ پروفائل اعلان کان صرف هڪ هفتو پوءِ، آمريڪي انٽيليجنس ليڪس هڪ بلڪل مختلف سچائي ظاهر ڪئي ته حملو پنهنجا اسٽريٽيجڪ مقصد حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿي ويو هو ۽ ايران جو ايٽمي پروگرام تباهه نه ٿي سگهيو، واشنگٽن ۽ تل ابيب جي دعوائن جي برعڪس بيان ٻڌي پوري دنيا حيرت ۾ پئجي وئي، پر ايران آمريڪا جي مڪاريءَ کان واقف هجڻ ڪري پنهنجي جستجوءَ ۾ “جيئن جو تيئن” رُڌل آهي. آمريڪي انٽيليجنس ليڪس جي ناقابل ترديد حقيقتن ۽ انڪشافن جي درستگي کانسواءِ، جن تي ٽرمپ ۽ سندس انتظاميا سوال اٿارڻ لاءِ وڏيون ڪوششون ڪيون آهن، اتي اهڙي معلومات آهي جيڪا ناقابل ترديد حقيقت سمجهي ويندي آهي، جنهن ۾پهرين حقيقت اها آهي ته ايران وٽ لڳ ڀڳ 408 ڪلوگرام افزوده يورينيم آهي جنهن جي خالصيت 60 سيڪڙو آهي، جنهن جي افزودگيءَ جي سطح کي 90 سيڪڙو تائين وڌايو وڃي ته اهو تقريبن 12 ايٽمي بم ٺاهڻ لاءِ ڪافي هوندو. ٻي حقيقت اها آهي ته ايران وٽ ڏهه هزار سينٽريفيوج آهن جيڪي افزودگيءَ جي عمل کي ڪجهه هفتن ۾ مڪمل ڪري سگهن ٿا. اهي سينٽريفيوج مڪمل طور تي ايران جا تعمير ڪيل آهن. ٽين حقيقت اها آهي ته ايران ڪيترن ئي مهينن کان افزودگي يا ايٽمي ٻارڻ جي پيداوار لاءِ اٺ نوان هنڌ ٺاهي رهيو آهي، جيڪي مڪمل ٿيڻ جي مختلف مرحلن ۾ آهن ۽ ڄاڻي واڻي انهن جي جڳهين کي ڳجهو رکيو ويو آهي. چوٿين حقيقت اها آهي ته انٽرنيشنل ائٽامڪ انرجي ايجنسي جي هڪ آفيسر اعلان ڪيو ته ڪجهه مهينا اڳ، ايراني اختيارين انهن کي الڳ ٿلڳ سهولت جي هيٺان هڪ خفيه جڳهه ڏانهن هدايت ڪئي، جيڪا 800 ميٽرن جي کوٽائي تي واقع آهي. سرنگن جي وڏي تعداد جي ڪري، انسپيڪٽر ان جي صحيح جڳهه جو تعين ڪرڻ ۾ ناڪام رهيا.

ان جو مطلب اهو آهي ته عملي طور تي سڀئي آمريڪي بم جيڪي ڪيرايا ويا هئا، انهن جو ري ايڪٽر ڪور تي ڪو خاص اثر نه پيو، پر بهترين طور تي انهن سطح جي داخلي رستن يا ڪجهه حفاظتي تهن کي تباهه ڪري ڇڏيو. بغير ري ايڪٽر ڪور يا تقريبن هڪ ڪلو ميٽر زمين هيٺ واقع حصن کي ڪوبه نقصان نه پهتو، جتي سينٽريفيوج يا ٻيو يورينيم مواد منتقل ڪرڻ جو امڪان آهي. پنجين حقيقت اها آهي ته ايران جي ميزائيل جي صلاحيت، گهٽ ۾ گهٽ انٽيليجنس اندازن جي بنياد تي، لڳ ڀڳ ٽي هزار بيلسٽڪ ميزائل شامل آهن ۽ سڀ کان وڌيڪ اندازن جي بنياد تي، اهو مختلف قسمن جي ڏهه هزار ميزائيلن تائين پهچي ٿو. اسرائيلي فوج جي سرڪاري اعلان موجب، ايران قبضي هيٺ علائقن ڏانهن لڳ ڀڳ 400 ميزائيل فائر ڪيا آهن، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته ان جي ميزائيل صلاحيت اڃان تائين ڪارڪردگي جي بلند ترين سطح تي آهي.

هي معلومات حقيقت تي ٻڌل آهي جنهن کان آمريڪا ۽ اسرائيلي حڪومتون چڱي طرح واقف آهن، جنهن ڪري دنيا جي سائنسي، سياسي ۽ فوجي حلقن ۾ گڏيل آمريڪي، اسرائيلي آپريشن جي ڪاميابيءَ بابت شڪ وڌي رهيا آهن. تجزيه نگارن موجب ٽرمپ ۽ سندس ٽيم انهن حقيقتن کي رد نٿا ڪري سگهن، پر صرف خلفشار پيدا ڪندي يا معلوماتي ذريعن تي سوال اٿاري شڪست تسليم ڪرڻ کان بچڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهن. اهو واضح آهي ته ايران کي به هن جنگ ۾ ڪجهه نقصان پهتو آهي ۽ ان جي ايٽمي پروگرام ۾ ضرور ڪجهه خلل پيو آهي، پر هن جنگ ۾ آمريڪين ۽ اسرائيلين جو بيان ڪيل مقصد حاصل نه ٿي سگهيو آهي، اها هڪ اهڙي حقيقت آهي جيڪا هرڪو ڄاڻي ٿو. ان مان هڪ ٻيو سوال پيدا ٿو ٿئي ته جيڪڏهن مقصد حاصل نه ٿيا ته جنگ بندي ڇو قائم ڪئي وئي؟

ان جو سڌو جواب اهو آهي ته اسرائيل جو ميزائيل دفاعي نظام پنهنجي ذخيرن کي ختم ڪرڻ جي ڪناري تي هو، جنهن جو مطلب اهو هو ته قبضي هيٺ علائقن تي ايران جي فضائي برتري جلد ئي هڪ حقيقت بڻجي ويندي، جيئن اسرائيل پنهنجي جنگي جهازن ذريعي ايران تي غلبو حاصل ڪيو. ان کان علاوه، اسرائيل کي مسلسل ايراني حملي کي برداشت ڪرڻ جي صلاحيت ختم ٿي رهي هئي. ايران تي اسرائيل جي حملي جي شروعات ۾، قبضي هيٺ علائقن ۾ سروي ڏيکاريا ته 70 کان 85 سيڪڙو ماڻهن ان جي حمايت ڪئي، پر جنگ جي آخري ڏينهن ۾، جيئن انساني جاني ۽ مالي نقصان وڌيو ته 65 سيڪڙو صيهوني ماڻهن جنگ جي خاتمي جو مطالبو ڪيو. هاڻي تصور ڪيو ته ڇا ٿيندو، جيڪڏهن اسرائيل جو آئرن ڊوم سسٽم مڪمل طور تي ناڪام ٿي وڃي ۽ قبضي هيٺ علائقن کي ايراني ميزائيلن جي خلاف مڪمل طور تي بي يادرو مددگار ڇڏيو وڃي؟ ان صورت ۾ هڪ اهڙي حقيقت سامهون ايندي جنهن ۾ ايران اڃان تائين ايٽمي بم ٺاهڻ جي قابل آهي ۽ اسرائيل کي ايراني ميزائيلن يا هڪ بم کان وجودي خطري کي منهن ڏيڻو پوندو جيڪو ڪنهن به وقت ظاهر ٿي سگهي ٿو. اها حقيقت آهي ته بين الاقوامي ايٽمي توانائي ايجنسي جي ڊائريڪٽر نيتن ياهو جي حڪومت ۾ وزيرن ۽ آمريڪي عملدارن جي بيانن ۾ پڻ اها ڳالهه ظاهر ٿي، جن چيو ته ايران ڪجهه مهينن اندر پنهنجو ايٽمي پروگرام ٻيهر شروع ڪري سگهي ٿو. تنهن ڪري واشنگٽن ۽ تل ابيب ٻن واضح امڪانن سان منهن ڏئي رهيا آهن يا ته ايران وٽ اڳ ۾ ئي بم ٺاهڻ جي صلاحيت موجود آهي ۽ صرف سياسي فيصلي جو انتظار ڪري رهيو آهي يا اهو ڪجهه مهينن اندر اها صلاحيت ٻيهر حاصل ڪري وٺندو. ٻنهي صورتن ۾، آمريڪا ۽ اسرائيل جي قومي سلامتي جي حسابن جي بنياد تي، ايران کان حقيقي ۽ وجودي خطرو باقي آهي. ايران جي ايٽمي پروگرام کي تباهه ڪرڻ يا ان تي ضابطو رکڻ ۾ ناڪامي اسرائيلي وزيراعظم نيتن ياهو لاءِ وڌندڙ قانوني بحران سان ٺهڪي اچي ٿي جيڪو سندس سياسي ڪيريئر کي مڪمل طور تي ختم ڪري سگهي ٿو. نيتن ياهو هن وقت ڪرپشن جي ٽن الزامن کي منهن ڏئي رهيو آهي، جن ۾ رشوت، اعتماد جي ڀڃڪڙي ۽ فراڊ شامل آهن ۽ هن وقت عدالت ۾ مٿس ڪيس هلندڙ آهي، جنهن مان لڳي ٿو ته اسرائيلي عدالت کيس سزا ضرور ڏيندي.

هڪ ٻيو تمام اهم مسئلو تازو جنگ دوران ايران اندر اسرائيلي جاسوس نيٽ ورڪ جو بي نقاب ٿيڻ آهي. هي نيٽ ورڪ، جيڪو اسرائيل سالن کان ٺاهي رهيو هو، هاڻي ايراني سيڪيورٽي سروسز طرفان اهڙي طرح تعاقب ڪيو پيو وڃي ته جيئن تل ابيب ايران جي ايٽمي پروگرام کي تباهه ڪرڻ کان اڳ مڪمل طور تي تباهه ٿي وڃي. انهيءَ لاءِ، اسرائيل ايران اندر پنهنجي آخري جاسوسي حلقن کي تباهه ڪرڻ کان اڳ پنهنجو مشن مڪمل ڪرڻ لاءِ ڪوشش ڪري رهيو آهي، اهي ساڳيا جن تل ابيب کي هن جنگ جي طاقتور شروعات ڏني هئي. انهيءَ ڪري، اسرائيل ۽ آمريڪا جي قومي سلامتي کي ايران کان سخت خطرو آهي. ان کان علاوه، جنگ جاري رکڻ جا نيتن ياهو جا ذاتي سبب تمام مضبوط آهن. ڇاڪاڻ ته تڪرار جو تسلسل کيس آزمائش کي ملتوي ڪرڻ ۽ سيڪيورٽي ترجيحن تي ڌيان ڏيڻ جو بهانو فراهم ڪري ٿو، جيئن هن تازو ڪري ڏيکاريو.

سڀ کان اهم ڳالهه اها آهي ته ايران ۽ اسرائيل جي وچ ۾ هڪ نئين جنگ جو سڀ کان وڌيڪ امڪاني ۽ ويجهو منظرنامو ايندڙ مهينن ۾ نظر اچڻ جو امڪان آهي، شايد هن اونهاري ۾ ئي جنگ جو آغاز ٿي وڃي.“اسرائيل”، جيڪو غير قانوني طور تي ۽ سڀني بين الاقوامي قانونن ۽ رسمن جي خلاف، گڏيل قومن جي ميمبر رياست تي حملو ڪيو ۽ ڪنهن به انتقام کي نه ڀوڳيو ۽ آمريڪي حمايت به حاصل ڪئي، هاڻي پاڻ کي ٻي جنگ ۾ داخل ٿيڻ لاءِ آزاد سمجهي ٿو. ڇاڪاڻ ته جيڪو سزا کان محفوظ آهي، اهو لاپرواهي سان ڪم ڪري ٿو. هيءَ جنگ شايد پوئين دور وانگر شروع نه ٿئي، پر ان جي شروعات ايران جي حساس علائقن ۾ اسرائيل جي ڳجهي ڪارروائين جي صورت ۾ قتل يا ڌماڪن جي هڪ سلسلي سان ٿي سگهي ٿي. انهن ڪاررواين تي ايران جو جواب تڪرار جي سطح ۽ بحران جي واڌ جي درجي جو تعين ڪندو، هڪ اهڙو بحران جيڪو جلد ئي علائقي کي باهه ڏئي سگهي ٿو. ان سلسلي تازو ايران جي سپريم ليڊر آيت الله علي خامنه اي چيو آهي ته قطر ۾ آمريڪي اڏن تي حملو ڪو غير معمولي واقعو نه هو ۽ ان کي ٻيهر ورجائڻ ممڪن آهي. هن هڪ بيان ۾ چيو ته آمريڪا وٽ اڏن تائين پهچڻ جي صلاحيت آهي. ٻئي طرف، ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي چيو آهي ته جيڪڏهن آمريڪا پنهنجون غلطيون درست ڪري ته ڳالهيون ٻيهر شروع ٿي سگهن ٿيون. هڪ فرانسيسي اخبار کي ڏنل انٽرويو ۾ ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي چيو ته هو آمريڪا سان وقار ۽ باهمي احترام جي بنياد تي ڳالهيون شروع ڪرڻ لاءِ تيار آهي، پر ان لاءِ پهرين آمريڪا کي پنهنجو رويو تبديل ڪرڻو پوندو ۽ ضمانت ڏيڻي پوندي ته هو ڳالهين دوران ٻيهر ايران تي حملو نه ڪندو. عباس عراقچي موجب تازي آمريڪي حملي ايران جي ايٽمي سهولتن کي نقصان پهچايو آهي ۽ ايران کي پنهنجي ايٽمي سهولتن کي نقصان جو جائزو وٺڻ کانپوءِ معاوضي جو مطالبو ڪرڻ جو حق آهي. اهڙن بيانن کانپوءِ اهو اندازو خوب لڳائي سگهجي ٿو ته جنگ جا ڪڪر اڃان تائين خطي ۾ موجود آهن، جيڪي ڪنهن به وقت وسي سگهن ٿا. ان ڪري اسرائيلي ۽ آمريڪي جارحيت کي روڪڻ لاءِ مسلم ملڪ پنهنجو قبلو درست ڪري هڪ پيج تي اچن ته جيئن دنيا مان عالمي دهشتگردن جو خاتمو اچي سگهي.