آمريڪا جو ايران تي حملو ۽ داءُ تي لڳل خطي جو امن

گذريل ڏينهن آمريڪا سڌي ريت ايران سان جنگ جو آغاز ڪري ڇڏيو جنهن مان لڳي ٿو هاڻي عالمي جنگ جو آغاز اڻٽر بڻجي ويو آهي. ايران اسرائيل جي اڳرائيءَ جو جواب چڱي ريت ڏيئي کيس شڪست سان همڪنار ڪيو، پر آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ پاڻ کي امن جو علمبردار سڏرائي ايران سان سڌي جنگ جوٽي ڇڏي آهي. آمريڪي بچاءُ واري وزير جو چوڻ آهي ته آمريڪا، ايران، اسرائيل جنگ ۾ حملي ايران جو ايٽمي پروگرام تباهه ڪري ڇڏيو. پينٽاگون بريفنگ جي شروعات ۾ آمريڪي دفاع واري وزير پيٽ هيگسيٿ چيو ته اسان گذريل رات ايران جي ايٽمي صلاحيتن کي تباهه ڪري ڇڏيو ۽ انهن کي سخت نقصان پهچايو. ايران تي آمريڪي حملي تي رد عمل ظاهر ڪندي، ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي چيو ته ايٽمي سهولتن تي حملو ڪري، آمريڪا هڪ ڳاڙهي لڪير پار ڪئي آهي. اسان وٽ ڪيترائي آپشن آهن. آمريڪا کي اسان جي جواب جو انتظار ڪرڻ گهرجي.آمريڪا ايران ۾ ٽن ايٽمي سهولتن تي حملا مڪمل ڪري ورتا آهن، جن ۾ فردو، نطنز ۽ اصفهان شامل آهن. آمريڪي دفاع واري وزير پيٽ هيگسيٿ جو چوڻ آهي ته آمريڪي حملي ايران جي ايٽمي پروگرام کي تباهه ڪندڙ نقصان پهچايو آهي. جڏهن ته آمريڪي نائب صدر جي ڊي وينس چيو ته آمريڪا ايران سان جنگ ۾ ناهي. اسان جي جنگ ان جي ايٽمي عزائم جي خلاف آهي. ان جي جواب ۾ ايراني پرڏيهي وزير عباس عراقچي جو چوڻ هو ته ايران وٽ ڪيترائي آپشن آهن ۽ آمريڪا کي منهن ٽوڙ جواب ڏنو ويندو. تقريبن اڌ صدي کان آمريڪا ايران سان جهڳڙو ڪري رهيو آهي، پر سڌي ريت تڪرار گهڻو ڪري پردي ۾ رهيو آهي. آمريڪي پاليسي ساز اڪثر ڪري بيچيني سان اهو يقين رکن ٿا ته سفارتڪاري بهتر ٿيڻ گهرجي، پر صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي ايران جي ايٽمي هنڌن تي حملي جي حڪم سان، آمريڪا، اسرائيل وانگر، تڪرار کي کليل ميدان ۾ آندو آهي، جنهن جا اگرا نتيجا سامهون ايندا ۽ اسرائيل وانگي آمريڪا ۾ به تباهي جا منظر ڏسڻ ۾ ايندا. هن مهل تائين آمريڪا ڪڏهن عراقي صدر صدام حسين جي معرفت ايران سان جنگ جوٽي آهي ته ڪڏهن  شيعه سني فساد ڪرائي مسلمانن کي پاڻ ۾ ويڙهائي ايران خلاف پوري دنيا ۾ نفرت جو ٻج ڇٽيو آهي جنهن جو هن وقت اثر ڏسڻ ۾ اچي پيو جو شام ۾ بشارالاسد جي حڪومت جي خاتمي کانپوءِ آمريڪي حمايت يافته مسلم حڪومت ۽ وچ اوڀر ۾ عرب ملڪن جي حڪمراني ٽرمپ جهڙي شيطان صدر جي حڪم هيٺ رهي ايران خلاف محاذ قائم ڪري رهيا آهن. هيءَ ايران اسرائيل يا ايران آمريڪا جنگ ناهي، بلڪه اسلام ۽ ڪفر جي جنگ آهي، پر مسلم ملڪ ٽرمپ جي بليڪ ميلنگ سبب خوفزده آهن.

ڪينيٿ پولڪ، جيڪو سي آءِ اي جو اڳوڻو تجزيه نگار ۽ 2003 جي عراق جنگ جو حامي هو ۽ هاڻي مڊل ايسٽ انسٽيٽيوٽ ۾ پاليسي جو نائب صدر آهي. تنهن جو چوڻ آهي ته اسان کي صرف تڏهن ئي خبر پوندي آهي جڏهن ڪو ڪامياب يا ناڪام ٿيندو آهي، جيڪڏهن اسان ايندڙ ٽن کان پنج سالن تائين ايراني حڪومت کي ايٽمي هٿيار حاصل ڪرڻ کانسواءِ گذاري سگهون ٿا، جيڪي هاڻي انهن کي گهربل آهن. گذريل هفتي آمريڪي اخبار وال اسٽرٽ جرنل انڪشاف ڪيو هو ته اسرائيلي ايجنسي موساد ڪيترن مهينن تائين سوٽ ڪيسن، ٽرڪن ۽ ڪنٽينرن ذريعي ايران ۾ مسلح ڊرونز جا حصا ۽ هٿيار اسمگل ڪيا. رپورٽن موجب موساد ايجنٽ ايران اندر انهن هٿيارن کي فضائي دفاعي نظامن ۽ ميزائل لانچرن جي ويجهو منتقل ڪري چڪا هئا، جن کي اسرائيلي ايف-35 جي حملي کان اڳ ئي موساد ٽيمن نشانو بڻايو. رپورٽ ۾ چيو ويو هو ته اسمگلنگ ڪمرشل چينلن وسيلي ڪئي وئي ۽ گهڻن ڪاروباري ساٿين کي مقصد جي ڄاڻ نه هئي. موساد جي ٽيمن ايران جي ميزائل ٽرڪن کي به تباهه ڪيو. اخبار موجب موساد جي هدفن ۾ ايران جي قيادت کي نشانو بڻائڻ جون ڪوششون به شامل هيون ۽ ان آپريشن جو مقصد رڳو حملو نه، پر خوف ۽ غير يقيني پيدا ڪرڻ به هو. پاڪستان ايراني ايٽمي سهولتن تي آمريڪي حملي جي مذمت ڪندي ان کي بين الاقوامي قانون جي خلاف ورزي قرار ڏنو آهي. جڏهن ته آمريڪي جائزي ۾ ايران کي ايٽمي هٿيارن کان سالن تائين پري رکڻ وارين اسرائيلي دعوائن کي رد ڪري ڇڏيو. آمريڪي انٽيليجنس اهو نتيجو ڪڍيو هو ته ايران ايٽمي بم ٺاهي رهيو هو، تهران جي حساس ايٽمي ڪم کي وڏي حد تائين فائدو حاصل ڪرڻ جي ذريعي طور ڏٺو ويندو هو ۽ اهو فرض ڪري سگهجي ٿو ته ايران حملي جي اڳڪٿي ۾ احتياطي تدبيرون اختيار ڪيون هيون. ايراني فوجي ڪارروائي جي سخت نقاد، تريتا پارسي چيو ته ٽرمپ هاڻي اهو امڪان وڌيڪ چٽو ڪري ڇڏيو آهي ته ايران ايندڙ پنجن کان ڏهن سالن ۾ هڪ ايٽمي هٿيارن واري رياست هوندو. اسان کي محتاط رهڻ گهرجي ته حڪمت عملي کي ڪاميابي سان ڪيئن ملائي سگهجي ٿو، ڪوئنسي انسٽيٽيوٽ فار ريسپانسبل اسٽيٽ ڪرافٽ جي ايگزيڪيوٽو نائب صدر پارسي چيو، عراق جنگ پڻ پهرين ڪجهه هفتن ۾ ڪامياب ٿي، پر صدر بش جو ‘مشن مڪمل’ وارو اعلان سٺو نه لڳو. هن چيو ته ايران کي ڪمزور سمجهڻ اسان جي وڏي غلطي هئي. تازو ٽرمپ جو حملو اسرائيل جي حمايت ۾ آهي جيڪا پڻ هڪ وڏي غلطي آهي. ايراني رياست 1979ع جي اسلامي انقلاب کانپوءِ پنهنجي ڪمزور ترين نقطي تي ڪم ڪيو آهي، جڏهن کان رضا شاهه پهلوي جو تختو اونڌو ڪيو ويو هو. 7 آڪٽوبر 2023 تي حماس پاران اسرائيل تي حملي کان وٺي، تل ابيب، غزه جي گهڻي حصي کي ختم ڪرڻ ۽ نسل ڪشي جو الزام لڳائڻ کان علاوه لبنان جي حزب الله کي ڪمزور ڪري ڇڏيو آهي، جيڪو ڪڏهن قابل اعتماد طور تي اسرائيل تي حملو ڪندو هو. آمريڪا ۾ قائم سينٽر فار نيو ڪليئر آرمز ڪنٽرول اينڊ نان پروليفريشن موجب، اسرائيل وٽ لڳ ڀڳ 90 ايٽمي وار هيڊ آهن. اسرائيل جي ايٽمي هٿيارن بابت گڏيل قومن (يو اين) جون ڪيتريون ئي قراردادون آهن، جن ۾ گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي قرارداد 41/93 (1986) شامل آهي، جنهن تل ابيب تي زور ڏنو ته هو پنهنجا هٿيار ڇڏي ڏئي ۽ پنهنجون سهولتون بين الاقوامي ايٽمي توانائي ايجنسي (IAEA) جي حفاظت هيٺ رکي. ٽرمپ جو ايران تي تازو حملو دنيا کي پريشان ڪندڙ ضرور آهي، پر ايران لاءِ اها وڏي ڳالهه ڪانهي. ٽرمپ جي ريپبلڪن پارٽي ۽ اسرائيلي وزيراعظم نيتن ياهو، جيڪو ڊگهي عرصي کان ايران کي هڪ وجودي خطري طور ڏسي رهيو آهي، پر ٽرمپ جيڪو پاڻ کي امن پسند قرار ڏئي ٿو. صرف هڪ مهينو اڳ خليجي عرب بادشاهتن جي دوري تي چيو هو ته هو ايران سان هڪ نئين معاهدي لاءِ پراميد آهي ۽ سندس انتظاميه نئين ڳالهين جي تياري ڪري رهي هئي جڏهن نيتن ياهو ايران تي حملو ڪيو ته ٽرمپ اوچتو يو ٽرن ورتو. ٽرمپ جو سفارتڪاري لاءِ پنهنجون ڪوششون گهٽائڻ جو فيصلو وچولي ۽ ڊگهي مدي ۾ ڊيل حاصل ڪرڻ کي تمام گهڻو ڏکيو بڻائي ڇڏيندو. ايران کي هاڻي ٽرمپ جي ڳالهه تي اعتبار ڪرڻ يا اهو يقين ڪرڻ جي ڪابه ترغيب ناهي ته ڪو سمجهوتو ڪرڻ سان ايران جا مفاد اڳتي وڌندا. ايران جي ايٽمي سهولتن تي آمريڪي بمباري هڪ غير معمولي واقعو آهي جيڪو ايران، وچ اوڀر، آمريڪي پرڏيهي پاليسي، عالمي عدم پکيڙ ۽ ممڪن طور تي عالمي نظام لاءِ تبديلي آڻيندڙ ثابت ٿي سگهي ٿو.