وچ اوڀر ۾ تازين ڇڪتاڻن ۽ ايران-آمريڪا تڪرار کانپوءِ عالمي سياست هڪ نئين موڙ تي اچي بيٺي آهي. اهڙي حساس ۽ نازڪ صورتحال ۾ پاڪستان جو اوچتو سفارتي مرڪز بڻجڻ نه صرف حيران ڪندڙ آهي، پر عالمي سطح تي ان جي وڌندڙ اهميت جو به واضح ثبوت آهي. اسلام آباد ۾ ايران ۽ آمريڪا وچ ۾ شروع ٿيندڙ ڳالهيون رڳو ٻن ملڪن جي وچ ۾ رابطا بحال ڪرڻ جي ڪوشش نه آهن، پر انهن کي عالمي امن جي اميدن سان پڻ ڳنڍيو پيو وڃي.
وزيراعظم شهباز شريف جي اڳواڻي ۾ پاڪستان حڪومت جنهن سنجيدگي سان هن عمل جي تياري ڪئي آهي، اها قابلِ ذڪر آهي. سيڪيورٽي انتظامن جي جائزي کان وٺي عالمي اڳواڻن سان رابطن تائين هر قدم اهو ظاهر ڪري ٿو ته پاڪستان هن موقعي کي صرف ميزباني تائين محدود نه رکيو آهي، پر هڪ ذميوار ثالث طور پنهنجو ڪردار ادا ڪرڻ لاءِ پرعزم آهي. پاڪستان جي ڪامياب سفارتڪاري جو سڀ کان اهم پهلو ان جي “متوازن پاليسي” رهي آهي. هڪ طرف ايران سان پاڙيسري لاڳاپا ۽ مذهبي ويجهڙائي، ته ٻئي طرف آمريڪا ۽ خليجي ملڪن سان اسٽريٽجڪ مفادن تي ٻڌل تعلقات اهي سڀ عنصر پاڪستان کي هڪ منفرد حيثيت ڏين ٿا. جڏهن ايران آمريڪي حملي جي جواب ۾ خطي ۾ ڪارروائي ڪئي، تڏهن پاڪستان نه صرف ان عمل جي مذمت ڪئي، پر ساڳئي وقت ايران تي حملن کي به بين الاقوامي قانونن جي خلاف قرار ڏنو. اهڙي متوازن موقف ئي اهو اعتماد پيدا ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ ٻئي ڌريون اسلام آباد ۾ ڳالهين تي راضي ٿيون.
آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ پاران جنگبندي لاءِ مهلت وڌائڻ ۽ پاڪستان جي درخواست کي قبول ڪرڻ، ان ڳالهه جو ثبوت آهي ته اسلام آباد هاڻي صرف هڪ علائقائي رانديگر نه رهيو آهي، پر عالمي فيصلا سازي ۾ به اثرانداز ٿي رهيو آهي. ساڳئي طرح ايران جي قيادت پاران پاڪستان جي ڪوششن کي ساراهڻ ۽ آبنائي هرمز کولڻ جي آمادگي ظاهر ڪرڻ، سفارتي ڪاميابي جو هڪ ٻيو اهم پهلو آهي. تجزيه نگارن جي راءِ پڻ پاڪستان جي هن سفارتي ڪردار جي اهميت کي اجاگر ڪري ٿي. اڳوڻي سفير مليحه لوڌي جي مطابق، ايران ۽ آمريڪا ٻنهي لاءِ هي تڪرار معاشي ۽ سياسي طور ٿڪائيندڙ بڻجي چڪو هو، ۽ پاڪستان حالتن جي نذاڪت کي سمجهي ٻنهي ڌرين کي ڳالهين لاءِ هڪ مؤثر ۽ قابلِ اعتماد پليٽ فارم مهيا ڪيو. ساڳئي وقت، سياسي مبصر مشاهد حسين سيد جو چوڻ آهي ته پاڪستان جي اصولي، متوازن ۽ حقيقت پسند خارجه پاليسي ئي ان سفارتي ڪاميابي جو بنياد بڻجي آهي. اهو پڻ نظرانداز نٿو ڪري سگهجي ته پاڪستان هن عمل دوران ٻين اهم ملڪن، جهڙوڪ سعودي عرب، ترڪيه، مصر ۽ چين سان به ويجهو رابطو رکيو. اهڙي سفارتي هم آهنگي نه صرف خطي ۾ ڇڪتاڻ گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿي، پر پاڪستان جي حيثيت کي به وڌيڪ مضبوط ڪيو. تنهن هوندي به، هي اهم سوال برقرار رهي ٿو ته ڇا هي ڪاميابي مستقل هوندي يا صرف هڪ عارضي سفارتي ڪاميابي؟ تاريخ ٻڌائي ٿي ته عالمي سياست ۾ حالتون تيزي سان بدلجن ٿيون. جيڪڏهن پاڪستان پنهنجي هن ڪردار کي برقرار رکڻ چاهي ٿو ته ان کي اندروني استحڪام، معاشي سڌارن ۽ مستقل مزاج خارجه پاليسي تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻو پوندو.
آخر ۾، اهو چوڻ بيجا نه ٿيندو ته اسلام آباد ۾ ٿيندڙ هي ڳالهيون صرف ايران ۽ آمريڪا جي وچ ۾ تڪرار گهٽائڻ لاءِ نه آهن، پر هڪ وڏي تصوير جو حصو آهن، جتي پاڪستان پاڻ کي عالمي امن جو داعي ۽ ذميوار رياست طور پيش ڪري رهيو آهي. جيڪڏهن هي عمل ڪامياب ٿئي ٿو ته پاڪستان نه صرف سفارتي محاذ تي ڪاميابي حاصل ڪندو، پر دنيا ۾ پنهنجي مثبت سڃاڻپ کي به وڌيڪ مستحڪم ڪندو.
