ذوالفقار علي ڀُٽي جو عدالتي قتل

ذوالفقار علي ڀٽو ان ڏکئي وقت کي جرئت ۽ عزم سان منهن ڏنو، جنهن ۾ ڪنهن به روايتي سياستدان لاءِ اهو آسان ناهي هوندو ته هو ڪمپرومائيز ڪري يا ملڪ ڇڏي هليو وڃي، پر هي شخص ڪڏهن به ظالم فوجي حڪمران جي دٻاءَ هيٺ نه جهڪيو ۽ نه وڪيو. سندس زندگيءَ جا آخري ٻه سال سياست ۾ سندس اٺن سالن جي بلڪل ابتڙ گذريا، جڏهن هو غير چونڊيل حڪمرانن سان گڏ ڪم ڪري رهيو هو. سندس حمايت ڪندڙن لاءِ ذوالفقار علي ڀٽو ملڪي سياست ۾ بهادريءَ جي علامت هو. هن غربت ۽ عدم مساوات جي خلاف جدوجهد سان گڏوگڏ جمهوريت ۽ سول بالادستي لاءِ قربانيون ڏنيون. ان ڪري ذوالفقار علي ڀُٽي جي لازاول خدمتن جي عيوض کيس تاريخ ڪڏهن به نه وساريندي. هو غريب عوام، جمهوريت ۽ ملڪ جي خود مختياري جو حقيقي علمبردار به هو. شهيد ڀٽو پاڪستان جي تاريخ ۾ هڪ تڪراري شخصيت هو، سندس پارٽي پاڪستان توڙي جو مرڪز جي بهترين سياسي پارٽي هئي (۽ آهي) سندس ڌيءَ بينظير ڀٽو ٻه ڀيرا وزيراعظم چونڊجي وئي ۽ سندس ناٺي ۽ بينظير صاحبه جو مڙس آصف علي زرداري ٻيو دفعو صدر طور خدمتون سرانجام ڏيئي رهيو آهي. ملڪ جي بالادستي ۽ مسلم مقصدن جي لاءِ سندس اٿاريل آواز کي قوم اڄ به ياد ڪري ٿي. 4 اپريل 1979 پاڪستان جي تاريخ جو ڪارو ڏينهن آهي، جنهن ڏينهن تي ملڪ هڪ عظيم ڪرشماتي عوامي ليڊر شهيد ذوالفقار علي ڀٽو جو عدالتي قتل ڏٺو. اهو ڏينهن دراصل انسانيت ۽ عوام جي آواز جي موت جو ڏينهن هو. تاريخ اهڙي اڳواڻ جي قتل کي نه معاف ڪندي ۽ نه ئي وساريندي جنهن ملڪ کي ترقي پسند ۽ پرامن بڻائي، عوام کي با اختيار بڻائي قومي سالميت ۽ خوشحالي ڏانهن وٺي وڃڻ چاهيو ۽ پاڪستان دنيا جو پهريون مسلم ائٽمي طاقت بڻجي ويو. هن کي خدشو هو ته پاڙيسري هندستان بيروني خطرو بڻجي هڪ ڏينهن سامهون اچي ويندو، تنهنڪري ڀُٽي صاحب اعلان ڪيو ته “اسان گاھ کائينداسين، بک مرنداسين، پر پنهنجو ائٽم بم ٺاهينداسين، ڇو ته اسان وٽ ٻيو ڪو به رستو ناهي.”
ڀٽو صاحب پاڪستان جي ائٽمي پروگرام کي واپس وٺڻ لاءِ عالمي دٻاءُ آڏو نه جھڪيو. آگسٽ 1976 ۾ لاهور ۾ شهيد ذوالفقار علي ڀٽو ۽ ان وقت جي آمريڪي پرڏيهي وزير هينري ڪسنجر جي وچ ۾ ٿيل ملاقات جو شاهد “گيرالڊ فيورسٽن” هڪ انٽرويو ۾ اعتراف ڪيو هو ته ڀٽو صاحب پاڪستان جي حوالي سان ٺاھ ڪرڻ جي وارننگ کي رد ڪري ڇڏيو هو. شهيد ذوالفقار علي ڀُٽي جي دل ۾ پنهنجي عوام، ملڪ ۽ امتِ مسلمه جو درد هو ۽ هن 1974 ۾ لاهور ۾ اسلامي سربراھي ڪانفرنس ۾ امت مسلمه کي هڪ پليٽ فارم تي آڻي تاريخ رقم ڪئي هئي. هو نه صرف هڪ نامور قومي ليڊر هو، پر هڪ نامور قومي اڳواڻ پڻ هو. بي مثال سياستدان جنهن ڍاڪا جهڙي سانحي کانپوءِ 90 هزار جنگي قيدين کي واپس آڻي هڪ بيجان قوم جي اندر روح ڦوڪيو. ان ڪري عوام کي ان ڳالھه جي به آگاهي هجڻ گهرجي ته پاڪستان جي دشمنن هن جي خاتمي جو فيصلو ڪيو هو ۽ ائٽمي پروگرام کي رد ڪرڻ کانپوءِ ڪيترن ئي دٻائن ۽ ڌمڪين جي باوجود ڀُٽي صاحب اهو فيصلو ڪيو هو، پر رياست ۽ بيروني طاقتن ان ائٽمي پروگرام کي هڪ خوفناڪ مثال بڻائي ڇڏيو هو (۽ آهي). سي آءِ اي جنرل ضياءُ الحق جي ذريعي اسلامي نظريي کي استعمال ڪندي ڪميونزم کي روڪڻ جو منصوبو ٺاهيو. جنرل ضياءُ اهو ڏسندي اسلام جي پنهنجي برانڊ جي تبليغ ڪئي هئي جنهن ۾ هن جهادين جي نالي تي انتها پسند، دهشتگردن ۽ هر قسم جي ڏوهن کي فروغ ڏنو. انهن بيروني قوتن انتها پسند ۽ ڏوهاري عناصرن کي پاڪستان ۾ آندو ۽ پاليو ته جيئن انهن کي افغانستان ۾ روس جي لاءِ استعمال ڪري سگهجي.
ان وقت جي ڊائريڪٽر سي آءِ اي “ڊبليو جي ڪيسي” پنهنجي يادگيرين ۾ ملاقات جا تفصيل بيان ڪيا آهن، جتي هن بيان ڪيو آهي ته ڪيئن جنرل ضياءُ کي ڀرتي ڪيو ويو جڏهن ته هو فلسطينين خلاف آپريشن لاءِ اردن ۾ مقرر هو. دلچسپ ڳالھه اها به آهي ته اهو ساڳيو دور جڏهن ايئر ڪموڊور “شاهد خاقان عباسي” کي به رائل اردن جي هوائي فوج جو صلاحڪار مقرر ڪيو ويو هو ۽ جنرل ضياءُ ۽ خاقان عباسي ٻئي اردن جي آرمي چيف جي ڪمانڊ هيٺ رهيا ۽ سٺا دوست بڻجي ويا ۽ شاهد خاقان عباسي (اڳوڻو وزيراعظم) جنرل ضياءُ جي وراثت ۽ اولاد سان گڏ وڏو ٿيو. اهو ورثو جاري رهيو جتي جنرل ضياءُ ڀٽو مخالف سياستدانن تي مشتمل پنهنجي ٽيم جوڙي، جنهن ۾ چوڌري ظهور الاهي (چوڌري پرويز الاهيءَ جو پيءُ) خواجا صفدر، غلام دستگير خان، راجا ظفر الحق ۽ ميان نواز شريف به شامل هئا. هڪ دفعي آرمي هائوس ۾ هڪ سرڪاري تقريب جيڪا پاڪستان جي تاريخ جو بدقسمتيءَ سان ڪارو ڏينهن هو، جنهن ڏينهن ان وقت جي چيف جسٽس آف پاڪستان ڀُٽي صاحب جي موت جي سزا برقرار رکي هئي ۽ کيس فيصلي لاءِ مبارڪون ملي رهيون هيون. چيف جسٽس جي ڀرسان بيٺل جنرل ضياءُ به سندس ئي پيدا ڪيل سياستدانن ۽ سينيئر ساٿين کان سلامي وصول ڪري رهيو هو. بي شرميءَ سان انهن سڀني کي پشيمانيءَ جو ڪوبه احساس نه هو ۽ هڪ اهڙي ڪرشماتي اڳواڻ جي موت جو جشن ملهائي رهيا هئا، جنهن پاڪستان جو دنيا جي اڳواڻي ڪرڻ جو خواب ڏٺو هو.
ان صبح جو جڏهن چوڌري ظهور الاهي جسٽس انوارالحق کي فون ڪري چيو هو ته اهو قلم موڪليو وڃي جيڪو ذوالفقارعلي ڀُٽي کي موت جي سزا لکڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو هو. اها ڪال ويسٽريٽ هائوس مان ڪئي وئي هئي جتي سپريم ڪورٽ جي پراڻي عمارت هئي، ان بدقسمت فيصلي جي اعلان تي چوڌري ظهور کي اهو قلم ڏنو ويو. آخر ۾ آرمي ايوي ايشن شهيد ذوالفقار علي ڀُٽي جو لاش کڻڻ جي ريهرسل ڪئي هئي. اها ڳالھه حيران ڪندڙ ۽ ناقابل يقين هئي ته ٻئي ڏينهن صبح جو جڏهن شهيد ذوالفقار علي ڀٽو کي ڦاسي ڏني وئي هئي ۽ خاموشيءَ سان دفن ڪيو ويو هو، حقيقت ۾ ضياءُ مافيا ڀٽو کي پراسرار نموني قتل ڪري دفن ڪيو هو، پر ان جي بهادر ڌيءَ شهيد محترمه بينظير ڀٽو مسلم دنيا جي پهرين عورت وزيراعظم پنهنجي والد ذوالفقار علي ڀٽو جي ورثي کي سياسي بحاليءَ جو نشانو بڻايو. هن جنرل ضياءُ ۽ ان جي باقيات جي هٿن ۾ سڀ کان وڌيڪ تڪليفون برداشت ڪيون، پر آخرڪار هنC-130B هرڪيولس جهاز جي تباهي به ڏٺي، جتي جنرل ضياءُ جي لاش جاآثار به نه ملي سگهيا. جسٽس مولوي مشتاق تي به الله جو غضب نازل ٿيو جنهن شهيد ذوالفقار علي ڀٽو کي موت جي سزا ٻڌائي هئي ۽ قدرت جي انتقام ۾ دير نه هئي جو هن جي جنازي تي ماکيءَ جي مکين حملو ڪيو ۽ ماتم ڪندڙ سندس تابوت کي ڇڏي قبرستان مان ڀڄي ويا هئا.
شهيد ذوالفقار علي ڀٽي جي عدالتي قتل جي پراڻن فائلن کي ڏسندي ڪجھه ٽيمپر ٿيل دستاويز به ملندا ۽ انهن دستاويزي جِلدنَ تي ان وقت جي ايف آءِ جي ڊائريڪٽر جو هڪ ڪتاب به لکيل آهي، جنهن ۾ شهيد ذوالفقار علي ڀٽو جي عدالتي قتل جي سازش جو تفصيلي ذڪر ڪيو ويو آهي، جيڪو اڳواٽ رٿابنديءَ سان ڪيو ويو هو. توڙي جو جنرل ضياءُ جي حڪومت دستاويز تبديل ڪري ڇڏيا هئا، پر سڄي دنيا ان کي عدالتي قتل قرار ڏنو (جيڪو هاڻوڪي چيف جسٽس قاضي فائز عيسيٰ مڃيو). جنهن ۾ واضح طور تي گولين جا خول مٽايا ويا، شاهدن کي ٽوڙيو ويو ۽ مسعود محمود کي زبردستي ٽيوشن ڏئي تربيت ڏني وئي هئي ته هو ڳالھه ڦيرائي وڃي. جنرل ضياءُ ذوالفقار علي ڀٽي کي قتل ڪري “ڀٽو ازم” کي ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي هئي، پر ڀٽو صاحب اڄ به عوام جي دلين تي راڄ ڪري ٿو. جڏهن ته جنرل ضياءُ سڄي دنيا لاءِ ذلت جو نشانو بڻجي ويو. اسان تقريبن انهن سڀني مسلمان اڳواڻن کي ڄاڻون ٿا، جن 22 کان 24 فيبروري 1974 تائين لاهور ۾ ٿيل ٻي اسلامي سربراھي ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي هئي، پر اهي سڀ غير فطري موت مري ويا. ان ۾ ڪوبه شڪ نه آهي انهن مڙني مسلمان اڳواڻن جو قتل هڪ اتفاق نه پر انهن کي سزا ڏيڻ ۽ مسلم دنيا کي هڪ پيغام ڏيڻ جي آمريڪي تنبيهه پڻ هئي، پر انهن ظلمن ۽ سازشن جي باوجود پيپلز پارٽيءَ جي ڪارڪنن (صدر آصف علي زرداري) سپريم ڪورٽ ۾ ريفرنس داخل ڪرايو، ان وقت جي چيف جسٽس افتخار محمد چوڌري ان تي ڪابه ڪارروائي نه ڪئي هئي، ان کانپوءِ ڪيترائي چيف جسٽس آيا جن ان ريفرنس کي هٿ به نه لاٿو پر هاڻوڪي چيف جسٽس قاضي فائز عيسيٰ ان تي عمل ڪري ڏيکاريو ۽ شهيد ذوالفقار علي ڀٽو کي عدالتي طور تي معصوم قرار ڏنو ويو.
شهيد ذوالفقار علي ڀٽو پاڪستان جي تاريخ جو هڪ اهڙو نامور ليڊر هو، جنهن سڄي دنيا کي امن ۽ انسانيت جو درس ڏنو ۽ پاڪستان جي غريب ۽ مظلوم عوام کي ڳالهائڻ سيکاريو ۽ انهن کي پنهنجي حقن لاءِ بيدار ٿيڻ جي سگھه ڏني، پر اها ڳالھه سمجهون ٿا ته ڀُٽي صاحب کانپوءِ، بيبي صاحبه، ان کانپوءِ آصف علي زرداري ۽ بلاول ڀٽو زرداري ملڪ جي مستقبل جا واحد اميد آهن، جهڙي طرح شهيد محترمه بينظير ڀٽو، ڀُٽي صاحب جي ورثي کي وڌيڪ سگهارو ۽ بهادريءَ سان اڳتي وڌايو، اها ئي بهادري، ڏاهپ ۽ دورانديیشي بلاول ڀٽو زرداري صاحب ۾ نظر اچي ٿي. ڀٽو صاحب جو نظريو سڄي دنيا ۾ مشهور هو جو هن پنهنجي جان جو نذرانو ڏيئي ڇڏيو، پر پاڪستان جي ائٽمي پروگرام کي پٽڙي تان لهڻ نه ڏنو ۽ پنهنجي عظيم اصولن تي سمجهوتو نه ڪيو. هو پنهنجي جان بچائي سگهي ها، جيڪڏهن ڪنهن آمر سان سمجهوتو ڪري ها، جيڪو عوامي اڳواڻ لاءِ ناممڪن عمل هو. اڄ پاڪستان صرف ڀٽو جي نظريي جي ڪري محفوظ آهي ۽ مستقبل پيپلز پارٽي جي سربراھ بلاول ڀٽو زرداري جو هوندو. ڇاڪاڻ ته هو اهو ئي آهي جنهن ۾ واقعي ذوالفقار علي ڀٽو جي جاءِ ڀرڻ جي همت آهي. بلاول مستقبل جو وزيراعظم هوندو (انشاءَ الله) جنهن ۾ عوام پنهنجي من پسند ليڊر ذوالفقار علي ڀٽو کي ٻيهر ڳولي سگهندو.