آيت الله سيستاني جا پيغام ۽ سلامتي ڪائونسل جي قرارداد

آيت الله سيد علي حسيني سيستاني 4 آگسٽ 1930ع تي مشهد، ايران ۾ پيدا ٿيو ۽ هڪ علمي گهراڻي سان تعلق رکي ٿو. پاڻ ننڍي عمر ۾ قرآن مجيد ۽ ابتدائي تعليم حاصل ڪئي ۽ بعد ۾ نجف اشرف هجرت ڪري وڏن عالمن کان علم حاصل ڪيو. هن پنهنجي تيز ذهانت، علم الرجال ۽ حديث ۾ مهارت جي ڪري 31 سالن جي عمر ۾ ئي (1380 هه) آيت الله خوئي ۽ شيخ الحلي کان اجتهاد جي سند حاصل ڪئي. هو نجف جي قديم ۽ سادي گهر ۾ مسواڙ تي رهائش پذير آهي ۽ دنياوي شان شوڪت کان پري، انتهائي سادي زندگي گذاري ٿو. سندس شاگردن موجب، هو مرجعيت کان اڳ جيان اڄ به سادي زندگي گذاري رهيو آهي. عراق جي جنگ کانپوءِ، پاڻ ملڪي سياست ۾ هڪ اهم، اعتدال پسند ۽ مستحڪم ڪردار ادا ڪندو رهيو آهي. 2005ع جي چونڊن ۾ انهن جي اهم ڪردار کانپوءِ عراقي عوام کي متحرڪ ڪيو. هو شيعا هئڻ سان گڏ دنيا جي وڏن مرجعن مان آهي، جن جا مقلد پوري دنيا ۾ آهن. سندس آفيس نجف، قم ۽ ٻين شهرن ۾ سندس مذهبي ۽ سماجي ڪمن کي منظم ڪري ٿي. پاڻ ايراني نسل جو آهي، پر 1951ع کان عراق ۾ رهائش پذير آهي. 2005ع ۾ کيس عراقي قوميت ڏيڻ جي تجويز پيش ڪئي وئي هئي. آيت الله سيستاني هڪ عالم، زاهد ۽ عقلمند اڳواڻ طور سڃاتو وڃي ٿو، پاڻ مذهبي تعليم جي روشني ۾ سماجي انصاف تي زور ڀري ٿو. تازوئي سندس ٻه پيغام پوري دنيا لاءِ جاري ٿيا آهن: پهريون پيغام گهڻي ڏک سان، مان اسلامي جمهوريه ايران جي سپريم ليڊر، آيت الله خامنائي رضه جي شهادت تي ايران جي معزز ماڻهن ۽ دنيا جي سڀني مسلمانن سان تعزيت پيش ڪريان ٿو. اسلامي جمهوري نظام ۾ هن عظيم اڳواڻ جو بلند مقام ۽ ان کي ڊگهي عرصي تائين مضبوط ڪرڻ ۾ سندس مثالي ڪردار سڀني لاءِ واضح آهي. ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته دشمن اسان جي پياري عالم کي شهيد ڪري ۽ ايران جهڙي ملڪ تي هڪ وڏو فوجي حملو ڪري سخت ڌڪ هنيو آهي. اميد آهي ته هن ملڪ ۽ زمين جا عظيم ماڻهو ظالمن کي انهن جي بڇڙن مقصدن ۾ ڪامياب ٿيڻ نه ڏيندا. انهن ڏکين ۽ حساس حالتن ۾ اتحاد ۽ قومي اتفاق کي برقرار رکندي مان الله کان دعا گهران ٿو ته هن خوش نصيب شخص (آيت الله خامنائي) کي اعليٰ درجو ۽ الاهي رضا عطا ڪري. ٻيو پيغام: ايراني سر زمين تي فوجي حملو گذريل ڪجهه ڏينهن کان جاري آهي. هاڻي تائين، وڏي تعداد ۾ شهري ۽ وطن جا بهادر محافظ، درجنين ٻار ۽ ٻيا فوجي اهلڪار شهيد ٿي چڪا آهن. ان کان علاوه سرڪاري ۽ خانگي ملڪيتن کي وڏي پئماني تي نقصان پهچايو ويو آهي. جواب ۾ فوجي آپريشن وڌايو ويو آهي، جيئن اڳڪٿي ڪئي وئي هئي ته ڪجهه ٻيا ملڪ پڻ شامل ٿيا آهن، جنهن سان ڪجهه علائقن ۽ ادارن کي نقصان پهتو آهي. اهي منفرد حالتون تيار ڪيون ويون آهن جيڪي خطي ۾ ڊگهي عرصي کان نه ڏٺيون آهن.

سلامتي ڪائونسل جي فريم ورڪ کان ٻاهر، گڏيل قومن جي ميمبر ملڪن تي پنهنجي مرضي مڙهڻ يا ان جي سياسي نظام کي تباهه ڪرڻ لاءِ هڪطرفي طور تي مڪمل جنگ جو عمل نه رڳو بين الاقوامي معيارن جي خلاف آهي، پر هڪ انتهائي خطرناڪ عمل پڻ سمجهيو ويندو آهي ۽ ان جا علاقائي ۽ بين الاقوامي سطح تي تمام خراب نتيجا نڪرندا. بلڪه اهڙي ڪارروائي جي توقع آهي ته انتشار ۽ ڊگهي مدت واري عدم استحڪام جو سبب بڻجندو، جيڪو علائقي جي قومن ۽ ٻين جي مفادن کي سخت نقصان پهچائيندو. تنهنڪري سپريم مذهبي اٿارٽي، هن ظالماڻه جنگ جي سخت ترين لفظن ۾ مذمت ڪندي، دنيا جي سڀني مسلمانن ۽ آزاد ماڻهن کي اپيل ڪري ٿي ته ان جي مذمت ڪن ۽ ايران جي مظلوم ماڻهن جي حمايت ڪن. هڪ ڀيرو ٻيهر، اهو بااثر بين الاقوامي تنظيمن ۽ ملڪن، خاص طور تي اسلامي ملڪن کي، ان کي روڪڻ ۽ ايراني ايٽمي مسئلي جي پرامن ۽ منصفاڻه حل تائين پهچڻ لاءِ پنهنجي پوري ڪوشش ڪن، جيڪو بين الاقوامي قانون تي ٻڌل آهي.

ٻئي پاسي گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل ايران جي خليج ملڪن تي حملن جي مذمت ۾ هڪ قرارداد وڏي اڪثريت سان منظور ڪئي آهي. تيرهن ميمبرن قرارداد جي حق ۾ ووٽ ڏنو، جڏهن ته چين ۽ روس ووٽنگ کان پاسو ڪيو. سلامتي ڪائونسل جي اجلاس ۾ خليج ملڪن پاران پيش ڪيل هڪ مسودي قرارداد تي ووٽ ڏنو ويو، جنهن ۾ ايران جي پاڙيسري ملڪن تي حملن کي علاقائي امن لاءِ خطرو قرار ڏنو ويو هو. وڏي ڳالهه ته جنهن ملڪ پاڪستان کي پهرئين تسليم ڪيو ۽ هر ڏکئي وقت ۾ سندس ساٿ ڏنو ان ملڪ (پاڪستان) به قرارداد جي حق ۾ ووٽ ڏنو ۽ انهن ملڪن ۾ شامل هو جن گڏيل طور تي ان جي حمايت ڪئي. جڏهن ته بحرين جي نمائندي اجلاس کي ٻڌايو ته ايران جي حملن جي مذمت لاءِ پيش ڪيل قرارداد کي 135 ملڪن جي حمايت حاصل آهي، جيڪو گڏيل قومن جي تاريخ ۾ هڪ بي مثال انگ آهي. ان کان اڳ ايبولا جي مسئلي تي پيش ڪيل قرارداد کي 134 ملڪن جي حمايت حاصل هئي. پاڪستاني نمائندي جو سلامتي ڪائونسل جي اجلاس کي خطاب ڪندي پاڪستان جي مستقل نمائندي عاصم افتخار چيو ته پاڪستان ايران تي آمريڪي ۽ اسرائيلي حملن جي مذمت ڪئي آهي ۽ انهن قدمن تي ڳڻتي جو اظهار ڪيو آهي جيڪي خطي ۾ تڪرار وڌائي رهيا آهن. هن چيو ته گڏيل عرب امارات تي ايراني حملي ۾ ٻه پاڪستاني شهري پنهنجيون جانيون وڃائي ويٺا ۽ خطي ۾ جاري تڪرار عالمي امن ۽ استحڪام لاءِ خطرناڪ ثابت ٿي سگهن ٿا. پاڪستان ايران جي خود مختياري ۽ علاقائي سالميت جي حمايت ڪري ٿو، تنهن هوندي به، مسئلن جو حل طاقت جي بدران ڳالهين ۽ سفارتڪاري ذريعي ڳولهڻ گهرجي هن زور ڏنو ته لکين پاڪستاني خليجي ملڪن ۾ رهن ٿا ۽ وڌندڙ تڪرار پڻ انهن لاءِ پريشاني جو سبب آهن. گڏيل عرب امارات جي نمائندي محمد ابو شهاب سلامتي ڪائونسل تي زور ڏنو ته ايران جي ڪاررواين خلاف اثرائتي ۽ فيصلو ڪندڙ ڪارروائي ڪئي وڃي. هن چيو ته ايراني حملا نه رڳو خطي ۾ خوف ۽ حراس پکيڙڻ جي ڪوشش آهن، پر بين الاقوامي امن لاءِ به هڪ سنگين خطرو بڻجي چڪا آهن. هن چيو ته خليجي ملڪ پر عزميءَ سان انهن حملن جو مقابلو ڪري رهيا آهن ۽ خطي جي ملڪن هن ڏکئي وقت ۾ اتحاد ۽ ضبط جو مظاهرو ڪيو آهي. روسي نمائندي چيو ته وچ اوڀر جي موجوده صورتحال انتهائي افسوسناڪ آهي ۽ ڪنهن به ملڪ جي شهري آبادي تي حملو ناقابل قبول آهي. هن چيو ته عرب ۽ خليجي رياستن ۾ شهري آبادي کي نشانو بڻائڻ قابل مذمت آهي. روسي وفد اهو موقف اختيار ڪيو ته آمريڪا ۽ اسرائيل جي ايران تي حملي سان خطي جي صورتحال خراب ٿي. هن جي مطابق، ايران خلاف هي جارحيت موجوده بحران جو بنيادي سبب آهي. هن سلامتي ڪائونسل پاران منظور ڪيل قرارداد کي هڪطرفو قرار ڏنو ۽ چيو ته ان ۾ تهران تي حملن جو ذڪر يا مذمت نه ڪئي وئي آهي. هن چيو ته ايران جو چوڻ آهي ته هو گڏيل قومن جي چارٽر جي آرٽيڪل 51 جي تحت پنهنجي دفاع جو حق استعمال ڪري رهيو آهي ۽ بار بار چيو آهي ته ان جي حملي جو نشانو آمريڪي اڏا آهن. روسي نمائندي وڌيڪ چيو ته سينٽ ڪام جي مطابق، بحرين سميت خليجي ملڪن ۾ آمريڪي اڏا ايران تي حملي لاءِ استعمال ڪيا ويا هئا. هن سڀني ڌرين کي تڪرار گهٽائڻ ۽ وڌيڪ حملن کان بچڻ جو مطالبو ڪيو. اجلاس ۾، آمريڪي مندوب ايران تي سخت تنقيد ڪئي ۽ چيو ته ايراني حملن کي روڪڻ لاءِ عالمي برادري جي تعاون جي ضرورت آهي. هن چيو ته ايران مسلسل شهري علائقن کي نشانو بڻائي رهيو آهي ۽ دنيا جا 135 ملڪ ان جي ڪاررواين جي خلاف بيٺا آهن. ايران ۽ ان جا اتحادي سيڪيورٽي ڪائونسل ۾ حقيقتن کي ٽوڙي مروڙي پيش ڪري رهيا آهن. آمريڪي مندوب جي مطابق، شهري هنڌن جهڙوڪ: دبئي ۾ هڪ هوٽل، بحرين ۾ هڪ وڏي تيل ريفائنري ۽ دبئي ايئرپورٽ کي به نشانو بڻايو ويو، جيڪي فوجي اڏا نه آهن. هن چيو ته ايران سعودي عرب، گڏيل عرب امارات، بحرين ۽ ڪوويت سميت ڪيترن ئي ملڪن ۾ شهري تنصيبات کي نشانو بڻائي رهيو آهي، جڏهن ته کاڌو پهچائڻ ۾ مصروف ڪارگو جهازن تي به حملا ڪيا پيا وڃن. آمريڪي مندوب موجب ته ايران جو ايٽمي پروگرام عالمي سلامتي لاءِ خطرو بڻجي سگهي ٿو ۽ عالمي برادري کي هن مسئلي تي سنجيده فيصلو ڪرڻ گهرجي. چيني مندوب چيو ته وچ اوڀر ۾ شهري انفراسٽرڪچر تي حملا  فوري طور تي بند ٿيڻ گهرجن. هن زور ڏنو ته هي جنگ پهرين ئي شروع نه ٿيڻ گهرجي ها ۽ سڀئي فوجي آپريشن فوري طور تي بند ٿيڻ گهرجن. چيني مندوب چيو ته تڪرارن جو واحد حل ڳالهه ٻولهه ۽ سفارتڪاري آهي ۽ سڀني ڌرين کي تڪرار گهٽائڻ لاءِ ڳالهه ٻولهه جو رستو اختيار ڪرڻ گهرجي. برطانوي وفد خطاب ڪندي چيو ته سندس ملڪ نٿو چاهي ته خطي ۾ تڪرار وڌيڪ وڌي. هن ايران جي خليجي ملڪن، خاص طور تي بحرين تي حملن جي مذمت ڪئي ۽ شهرين جي حفاظت کي يقيني بڻائڻ جي ضرورت تي زور ڏنو. بحرين وفد اجلاس کي ٻڌايو ته ايران خلاف پيش ڪيل قرارداد کي دنيا جي 135 ملڪن جي حمايت حاصل آهي. هن واضح ڪيو ته بحرين جي سر زمين کي ايران تي حملن لاءِ استعمال نه ڪيو ويو آهي. هن چيو ته سندس ملڪ ۾ سائرن وڄي رهيا آهن ۽ شهري تنصيبات کي نشانو بڻايو پيو وڃي، جيڪو علائقي ۾ امن لاءِ خطرناڪ صورتحال پيدا ڪري رهيو آهي.