اخباري رپورٽن موجب اسرائيلي فوج گذريل 72 ڪلاڪن ۾ فلسطين، لبنان، شام، تيونس، قطر ۽ يمن کي نشانو بڻايو آهي. اسرائيل جي بربريت ۽ علاقائي ملڪن جي خود مختياري کي بي رحمي سان نشانو بڻائڻ غزه کان قطر تائين ۽ قطر کانپوءِ يمن ۽ ٻين ملڪن تائين پکڙجي ويو آهي. اهو اندازو لڳائڻ ڏکيو ناهي ته هي دائرو اڃان ڪيترو وڌيڪ وسيع ٿي سگهي ٿو ۽ علائقي جا ڪيترا وڌيڪ ملڪ ان کان متاثر ٿي سگهن ٿا. نه ئي اسرائيل جا پکيڙ جا ارادا ۽ گريٽر اسرائيل ڪا لڪيل ڪهاڻي جو منصوبو ٺاهي رهيا آهن. بلڪه، اسرائيل واضح طور تي پنهنجي جارحيت کي وڌائڻ شروع ڪري ڇڏيو آهي. علائقي جا عرب ملڪ نه رڳو اسرائيل جي طاقت کان ڊڄي رهيا آهن، پر ان کي قبول ڪرڻ لاءِ تيار به نظر اچن ٿا. جيتوڻيڪ اهو معاملو لڪيل ڇپيل نه آهي، پر اٺ پکيءَ وانگر پنهنجو مٿو ريتيءَ ۾ دفن ڪرڻ واري چوڻي عرب ملڪن لاءِ بلڪل صحيح آهي. يمن تي اسرائيلي بمباري جو جواز ايران جي مدد سان ٺاهيو ويو آهي جنهن ۾ حوثي باغين جو هٿ آهي. حوثين جو چوڻ آهي ته هو غزه ۾ فلسطين جي چوڻ تي اسرائيل تي حملا ڪري رهيا آهن. جڏهن ته اسرائيل قطر تي بنا ڪنهن جواز ۽ بنا ڪنهن سبب جي حملو ڪيو، جنهن کانپوءِ علائقي جي ڪنهن به ملڪ جي سرحدن اندر ڪوبه شهري محفوظ ناهي. قطر کانپوءِ يمن تي حملي جي حوالي سان اسرائيلي وزير دفاع جو چوڻ آهي ته اهي حملا آپريشن “رنگنگ بيلز” تحت ڪيا ويا ۽ انهن ۾ حوثين کي هڪ ٻيو وڏو ڏکوئيندڙ فريب ڏنو ويو آهي. اسرائيلي وزير دفاع وڌيڪ چيو ته اسرائيل پنهنجو بدلو وٺندو ۽ ڪنهن کي به نه بخشيو ويندو. ٻئي طرف، اسرائيلي وزيراعظم وڌيڪ حملن جي ڌمڪي پڻ ڏني آهي. هي پهريون ڀيرو آهي ته اسرائيل پنهنجي فوجي مهم کي غزه، يمن، لبنان، شام ۽ ايران تائين وڌايو آهي، ايستائين جو قطر هڪ اهڙو ملڪ جيڪو خطي ۾ آمريڪا جي ويجهن ساٿين مان هڪ ليکبو آهي ان تي به حملو ڪيو آهي، جتي آمريڪي اڏا به موجود آهن، پر اسرائيل ڪنهن به بين الاقوامي قانون جي پرواهه ڪرڻ بنا ۽ آمريڪا کي به بنا ليکڻ جي حملا ڪري رهيو آهي. آمريڪي اڏن ۽ هڪ غير اتحادي ملڪ هجڻ جي باوجود، قطر تي بمباري خطي ۾ خطري جي گھنٽي آهي جيڪا سڄي عرب دنيا کي ٻڌڻ گهرجي. حقيقت اها آهي ته سالن کان، اسرائيل ايران ۽ ان جي اتحادين سان تڪرار کي هڪ کليل جنگ جي طور تي ڏٺو ويو آهي جيڪا ڪابه سرحد نه ٿي ڄاڻي. جيتوڻيڪ اهي ڪارروايون عدم استحڪام جو سبب بڻجي رهيون آهن، انهن کي اڪثر ڪري علائقي جي ٻن طاقتور ملڪن جي وچ ۾ هڪ ڳجهي تڪرار جي حصي طور ڏٺو ويو آهي. جيستائين جنگ انهن گروهن ۽ علائقن تائين نه پهتي آهي، تيستائين ٻين ملڪن عام طور تي ان کي قبول ڪيو آهي، پر قطر ايراني پراڪسي ناهي. ڪو شڪ ناهي ته اسرائيل هڪ اهڙي لڪير پار ڪئي آهي جنهن جا علاقائي سلامتي تي گهرا اثر پئجي رهيا آهن. هاڻي سوال اهو آهي ته ڇا ڪنهن به ملڪ جي خود مختياري جو واقعي احترام ڪيو ويندو. قطري وزيراعظم شيخ محمد بن عبدالرحمان الثاني چيو آهي ته دوحا ۾ حماس جي اڳواڻن تي اسرائيل جي حملي کانپوءِ قطر پاڻ کي بچائڻ جو حق محفوظ رکي ٿو. اسان جو يقين آهي ته اڄ مرحلو هڪ فيصلي واري موڙ تي پهچي چڪو آهي ۽ آمريڪا اهو چوندو پيو وتي ته اسرائيل آئنده اهڙي غلطي نه ڪندو. جڏهن ته ايران گذيل 46 سالن کان پوري دنيا کي ٻڌائي رهيو آهي ته وڏي ۾ وڏو دهشتگرد آمريڪا آهي ۽ اسرائيل ان جو ناجائز اولاد آهي، پوري دنيا ڏسي چڪي آهي ته اسرائيل آمريڪا جي آشيرواد سان خطي ۾ سر عام جارحيت ڏيکاري رهيو آهي، پر اسلامي ملڪ رڳو ترديدي بيان جاري ڪرڻ ۾ پورا آهن. جڏهن ته سڀ سمجهون ٿا ته نه فقط فلسطينين، پر پوري انسانيت جو قاتل اسرائيل (صيهوني) رياست آهي ۽ ان جا ساٿي ملڪ ۽ انهن جي گڏيل فوج آهن، جن ٻي مهاڀاري جنگ ۾ گڏجي ان ظالم رياست جو بنياد وڌو هو، جن جن قومن ٻي جنگ عظيم ۾ برٽش سرڪار جي فوج ۾ پنهنجا جوهر ڏيکاريا، اسلامي حڪومت (سلطنت عثمانيه) جي خلاف وڙهيا ۽ صيهوني طاقتن جي مڪمل حمايت ڪئي ۽ انهن جو ساٿ ڏنو, الله گواهه آهي ته اڄ به اهي قومون ۽ ملڪ انهن جا همدرد ۽ انهن سان ٻٽ بيٺل آهن! افسوس دولت خاطر ماڻهو وحشي جانور بڻجيو وڃي ٿو! ڪنهن کي بم گولن سان پيو ماري ۽ ڪنهن جي جياپي جو سهارو پاڻي ۽ کاڌو بند پيو ڪري! اهڙا ماڻهو قرآن جي آيتن کي ٺڪرائيندا آهن، قرآن چوي ٿو ته اهي انڌا، گونگا ۽ ٻوڙا آهن. انهن کي ڪنهن به ماڻهو سان ڪيل ظلم ۽ زيادتي نظر نه ايندي آهي. حالانڪه هو قرآن کي پڙهندا ۽ سمجهندا به آهن، پر الله اهڙن ظالم ماڻهن ۽ قومن کي سڌو رستو نه ڏيکاريندو آهي. اهڙن ماڻهن کي قرآن، ڪارون، هامان، فرعون ۽ منافق سان تشبيهه ڏني آهي، اهڙا ماڻهو پنهنجي عملي زندگي ۾ روزانو ڪوڙ ڳالهائيندا آهن. قرآن جي تعليم مطابق اهڙن فردن ۽ قومن لاءِ هن دنيا ۾ به ذلت واري زندگي آهي ته آخرت ۾ به دوزخ جو عذاب چکيندا. ان ڪري سمورن مسلم ملڪن بالخصوص عرب ملڪن کي اسرائيل جي اهڙين وحشياڻي ڪاررواين خلاف متحد ٿي جواب ڏيڻ گهرجي. جيتوڻيڪ قطر جو رد عمل مناسب آهي، ان جي عملدرآمد کانسواءِ، انهن کي نه رڳو اسرائيل کان، پر آمريڪا کان به سخت سوال پڇڻ گهرجن. ان مان اهو ثابت نٿو ٿئي ته قطر کي هاڻي آمريڪا کان ٻاهر سوچڻ گهرجي ۽ پنهنجي خود مختياري ۽ سلامتي جي حفاظت لاءِ پنهنجي پاليسي هڪدم تبديل ڪرڻ جي ضرورت آهي. جيڪڏهن پنهنجي سر زمين تي امن قائم ڪرڻ جي ڪوششن کي سفارتي طور تي مضبوط ڪري سگهجي ٿو ته پوءِ قطر کي پنهنجي سلامتي لاءِ قدم کڻڻا پوندا. هن وقت خطي ۾ مسلسل اسرائيلي ڪاررواين جو پهريون سخت رد عمل لاڳاپيل ملڪ ۽ عرب ملڪن کان اچڻ گهرجي، پر هن وقت تائين عرب ملڪن جي خاموشي اهو ٻڌائي رهي آهي ته قطر سان سندن ڪوبه تعلق نه آهي ۽ ڏکئي وقت ۾ هو سندن ڪابه مدد نٿا ڪري سگهن. ڇو ته هو اسرائيل سان جنگ نٿا ڪري سگهن، سندن ايمان ڪمزور آهي. هي هڪ اهڙي صورتحال آهي جيڪا سمورن اسلامي ملڪن جي خاتمي جي گهنٽي آهي.
