ايران ۽ عرب ملڪن جي پاڻڀرائيءَ ۾ فرق ۽ سندن مستقبل

فائينينشل ٽائمز لکيو آهي ته ايران تي مڙهيل جنگ آمريڪا لاءِ معاشي آپگهات ثابت ٿي سگهي ٿي. عرب ملڪن پاران ٽرمپ کي خط لکيا ويا آهن ته اهي توانائي پيداوار بند ڪري ڇڏيندا جن جو سڌو نقصان آمريڪي اتحادين يعني يورپ کي وڌيڪ ٿيندو. عرب ملڪن آمريڪا ۾ سيڙپڪاري گهٽ ڪرڻ جو اشارو پڻ ڏنو آهي. هوڏانهن واشنگٽن ۾ ٿنڪ ٽينڪ آمريڪي حڪومت کي آگاھ ڪري چڪي آهي ته جنگ آمريڪا لاءِ نتيجو ڏيندڙ ثابت نه ٿيندي. آمريڪي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو ڪنهن صدر وائيٽ هائوس ۾ مذهبي پيشوا گهرائي دعا ڪرائي. آمريڪا سميت سڄي دنيا جو عوام جنگ جون لعنتون آمريڪا تي وجهي رهيو آهي. آمريڪي ڪانگريس به سخت مخالفت ڪئي آهي ته آمريڪا اسرائيل جي جنگ پنهنجي ڳچي ۾ وڌي آهي. آمريڪا کي ايران مان ڪو فوري خطرو نه هو جو جنگ جو ڪو جواز ٺهي سگهي. آمريڪا ايران اندر زميني فوج لاهڻ جو امڪان به رد ڪيو آهي. جنگ ۾ زميني نقصان ايران کي وڌيڪ ٿيو آهي، پر معاشي طور آمريڪا ۽ سندس اتحادي بيحد پريشان آهن. عرب ملڪن جو ايران ڏانهن لاڙو سامهون آيو آهي ۽ پنهنجي ڌرتي ايران خلاف استعمال نه ٿيڻ جا بيان اچي رهيا آهن. آبنائي هرمز جو بند رهڻ عرب ملڪن جي چيلھه چٻي ڪري ڇڏيندو. اها جنگ بنا ڪنهن نتيجي جي ختم ٿئي ٿي ته دنيا هميشه لاءِ تبديل ٿي ويندي ۽ آمريڪا وڏو گرائونڊ وڃائي ويهندو،  ايران مضبوط ٿيندو. هن وقت تائين روس ۽ چين جو کلي سامهون نه اچڻ آمريڪا کي اها اميد ڏيندو رهي ٿو ته ايران ۾ رجيم چينج ممڪن آهي. بهرحال تجزيه آمريڪا جي حق ۾ نه آهن پر اڃان تائين ڪجهھ اهڙو پڙهڻ لاءِ نه پيو ملي ته اسرائيل هن جنگ کانپوءِ خطي ۾ ڪٿي بيٺل هوندو، جيڪي سمجهن ٿا ته عرب ملڪ گڏجي ايران تي حملو ڪري تباهه ڪندا اها سندن ڀل آهي. ڇوته ايران سڀني ملڪن کي جهڙي طرح جواب ڏيئي رهيو آهي ان مان اندازو لڳائي سگهجي ٿو ته هو ڪيترو طاقتور آهي. هن وقت تائين ڇا ايران ۾ دوائن جي کوٽ ٿي آهي؟ ڇا ايران ۾ پاڻي جي کوٽ ٿي آهي؟ ڇا ايران ۾ کاڌي پيتي جي سامان جي کوٽ ٿي آهي؟ ڇا ايران جا ميزائل ختم ٿي رهيا آهن؟ انهن سوالن جي جواب لاءِ هڪ هڪ الڳ مضمون گهرجي.

هن وقت قطر 99، گڏيل عرب امارات 99، ڪوويت 92، بحرين 85، ۽ سعودي عرب پنهنجي ملڪ جي پاڻي جي ضرورتن جو 60 سيڪڙو سمنڊ جي پاڻي سان پورو ڪن ٿا. اهي لوڻ واري پاڻي کي صاف ڪرڻ ۽ کاري پاڻيءَ کي مٺو ڪرڻ لاءِ پلانٽ لڳائين ٿا. ايران هن وقت آمريڪا جي خلاف تيل استعمال ڪري رهيو آهي پنهنجي بندرگاهن ۽ تيل جي تنصيبن تي حملو ڪري ۽ ڊرون حملا ڪري جيڪڏهن اهي ملڪ ايران تي حملو ڪن ٿا ته اهي پاڻي جا پلانٽ ايران جو نشانو بڻجندا ۽ لکين ماڻهو پاڻي جي کوٽ سبب مري ويندا. جنگي حڪمت عملي ۾، ان کي ڪشش ثقل جو مرڪز سڏيو ويندو آهي. دشمن هميشه ان نقطي تي حملو ڪندو آهي، جتان مخالف ملڪ مڪمل طور تي مفلوج ٿي ويندو آهي. سعودي عرب 80 گڏيل عرب امارات 85 قطر 90، ڪوويت 90 ۽ بحرين پنهنجي قومي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ پنهنجي خوراڪ جي 90 سيڪڙو سامان ٻاهر کان گهرائين ٿا. اهي سڀئي ملڪ صرف مڇيءَ ۾ خود ڪفيل آهن، جيڪا ملڪ جي آبادي جي 5 سيڪڙو لاءِ آهي. سعودي عرب ۽ گڏيل عرب امارات پولٽري ۾ خود ڪفيل ٿيڻ ڏانهن وڌي رهيا آهن. قطر ۽ سعودي عرب کير جي پيداوار تي ڪم ڪري رهيا آهن. انهن وٽ 3 کان 6 مهينن لاءِ گودامن ۾ کاڌو آهي. يعني، هرمز جي بندش جي ڪري ڪوبه کاڌو انهن تائين پهچي نٿو سگهي، جيڪو ايران طرفان بند ڪيو ويو آهي. دوائن ۾، سعودي عرب 35 عراق 20 گڏيل عرب امارات 25 قطر، عمان ڪويت 20٪ بحرين مقامي طور تي 10٪ دوائون تيار ڪري ٿو ۽ 100 سيڪڙو خام مال انهن کي نار واري لڪ جي ذريعي ٻاهرين ملڪن کان پهچندو آهي. انهن وٽ دوائون تيار ڪرڻ جا وسيلا نه آهن.

هاڻي اچون ٿا دفاعي نظام تي، ايران ڊرون، جهاز، آبدوزون، ميزائل، سيٽلائيٽ ۽ لانچر 100 سيڪڙو پاڻ ٺاهي ٿو. جڏهن ته سڀئي عرب ملڪ آمريڪي هٿيارن تي ڀروسو ڪن ٿا، انهن وٽ پنهنجي ڪا به پيداوار ناهي. ايران وٽ پاڻي ۽ کاڌي جا قدرتي ذريعا آهن، تنهنڪري اهو هڪ ڊگهي جنگ کي برداشت ڪرڻ جي بهتر پوزيشن ۾ آهي. ايران پنهنجي پاڻي جي ضرورتن جو 2 سيڪڙو سمنڊ مان حاصل ڪري ٿو. جڏهن ته ايران پنهنجي ڪل کاڌي جي ضرورتن جو تقريبن 90 سيڪڙو پاڻ پيدا ڪري ٿو. جيڪڏهن انهن ملڪن جي وچ ۾ جنگ لڳي ٿي ته ايران دوائن جي لحاظ کان تمام گهڻي وقت تائين مزاحمت ڪري سگهندو. ايران پنهنجي 97 سيڪڙو دوائن جي پيداوار ۾ خود ڪفيل آهي ۽ اهو انهن دوائن لاءِ 70 سيڪڙو خام مال پاڻ پيدا ڪري ٿو. ايران ۾ ميزائل ۽ ڊرون، پاڻي، دوائون ۽ کاڌي جي ڪابه کوٽ نه هوندي. جڏهن ته اهي عرب ملڪ مڪمل طور تي آبنائي هرمز تي منحصر آهن، جنهن کي ايران بند ڪري ڇڏيو آهي. ائين بلڪل به ناهي ته اهي عرب ملڪ، يعني آمريڪي اڏا، ايران تي حملو نه ڪري رهيا آهن، بلڪه اهي ڀرپور ڪوشش ڪري رهيا آهن، پر کين شڪست ٿي رهي آهي، انهن جي وجود کي خطرو محسوس ٿي رهيو آهي. ڇو ته ايران هڪ محصور قلعي وانگر آهي جيڪو سالن تائين پنهنجون ضرورتون پاڻ پوريون ڪري سگهي ٿو. جڏهن ته عرب ملڪ هڪ جديد شيش محل وانگر آهن، جيڪو ٻاهران تمام طاقتور نظر اچن ٿا، پر جيڪڏهن انهن جي سپلائي لائين ڪٽجي وڃي ته انهن جو سڄو ڍانچو چند مهينن ۾ ڊهي سگهي ٿو.