سرڪار جو عوام کي نئين سال جو پهريون تحفو

نئين سال جي شروعات عام طور تي اميد، راحت ۽ بهتري جي اميدن سان ڪئي ويندي آهي، پر پاڪستان ۾ 2026 جو پهريون ڏينهن مهانگائي جي هڪ اهڙي جھٽڪي سان شروع ٿيو، جنهن زخمي غريبن مٿان هڪ نئون زخم لڳايو. هڪ پاسي پيٽرول ۽ ڊيزل جا نالي ماتر اگهه گهٽايا ته ٻئي پاسي ايل پي جي گيس جي قيمت وڌائڻ جو نوٽيفڪيشن جاري ڪيو ويو، جنهن تي اهو سوال عام ٿي ويو ته ڇا نئون سال واقعي ماڻهن لاءِ خوشخبري آڻي سگهي ٿو؟ اوگرا موجب، ايل پي جي جي قيمت ۾ 10.68 رپيا في ڪلو گرام واڌ ڪئي وئي آهي، جنهن کانپوءِ 8.11 ڪلو گرام وارو گهريلو پيلو سيلينڊر 126.9 رپيا مهانگو ٿي 2592 رپيا ٿي ويو آهي. ظاهري طور تي، هي واڌارو انگن اکرن جي ٻولي ۾ “معمولي” لڳي ٿو، پر حقيقت ۾، هي واڌارو لکين گهرن جي بجيٽ کي لوڏي وجهي ٿو. جيڪڏهن پگهارن جو جائزو وٺجي ته ننڍي ملازم کي ساليانه انڪريمينٽ وڌ ۾ وڌ 1000 ملي آهي، پر گهريلو گئس جي قيمت ۾ 2000 کان مٿي واڌ ٿي آهي. عجيب ڳالهه اها به آهي 100 يونٽن جي قيمت ۽ 101 يونٽ جي قيمتن ۾ سئو سيڪڙو کان مٿي بل موڪليا وڃن ٿا.

بهرحال ايل پي جي سماج جي انهن طبقن لاءِ بنيادي ضرورت بڻجي چڪي آهي جيڪي يا ته گئس جي کوٽ جو شڪار آهن يا ٿڌن علائقن ۾ رهن ٿا. بلوچستان، خيبر پختونخواهه، گلگت بلتستان ۽ ٻهراڙي وارن سنڌ ۽ پنجاب جي جبلن وارن ضلعن ۾، ايل پي جي عيش عشرت نه، پر ضرورت آهي. اهڙي صورتحال ۾، نئين سال جي پهرين ڏينهن تي قيمتن ۾ اضافو اصل ۾ انهن علائقن جي ماڻهن لاءِ هڪ پيغام آهي ته مهانگائي جي ٿڌ هاڻي موسم تائين محدود ناهي رهي، پر بورچي خاني تائين به پهچي چڪي آهي. هڪ اهڙو رڌڻو يا بورچي خانو جتي اٽو، کنڊ، داليون، تيل، بجلي ۽ گئس جا بل اڳ ئي ماڻهن جي برداشت کي آزمائي چڪا آهن. حڪومت جو موقف عام طور تي عالمي قيمتن، درآمدي خرچن ۽ رپئي جي قدر سان ڳنڍيل هوندو آهي، پر عوام لاءِ، اهي دليل هاڻي ٿڪل نظر اچن ٿا. سوال اهو ناهي ته قيمت ڇو وڌي، اصل سوال اهو آهي ته ماڻهن جي آمدني ڪٿي وڌي؟ هڪ مزدور، پگهاردار ملازم يا پينشنر لاءِ، هر نئون واڌارو هڪ نئين قرباني جي طلب بڻجي ويندو آهي. جڏهن گهريلو پيلي سيلينڊر جي قيمت 2592 رپين تائين پهچي ٿي ته ان جو مطلب اهو ناهي ته صرف گئس مهانگي ٿي وئي آهي، پر ان جو سڌو سنئون اثر کاڌي جي قيمت، ننڍن ڪاروبارن، هوٽلن، چانهه جي دڪانن ۽ روزاني اجرت ڪمائيندڙن جي گذر سفر تي پوي ٿو.

اهو به هڪ تلخ سچ آهي ته ايل پي جي جي قيمت ۾ واڌ اڪثر ڪري هڪ زنجير وارو رد عمل (چين ري ايڪشن) پيدا ڪري ٿو. ٽرانسپورٽ جي قيمتن ۾ اضافو ٿئي ٿو، ڳوٺاڻن علائقن ۾ ضروري شين جون قيمتون وڌي وڃن ٿيون ۽ اهڙي طرح افراط زر جو دائرو هڪ ڀيرو ٻيهر پکڙجي ٿو. جيتوڻيڪ حڪومت ان کي ريگيوليٽري ايڊجسٽمينٽ سڏي رهي آهي، پر عوام لاءِ اهو ايڊجسٽمينٽ نه، پر مهانگائي جو هڪ ٻيو طوفان آهي، جتي انهن کي پنهنجن محدود وسيلن ۾ وڌيڪ ڪٽوتي ڪرڻي پوندي آهي.

نئين سال 2026ع جي موقعي تي هي واڌارو علامتي طور تي ڪيترائي سوال اٿاري ٿو. ڇا پاليسي ساز اهو سمجهن ٿا ته نفسياتي طور تي، سال جي شروعات ۾ مهانگائي جو جھٽڪو عوام جي اعتماد کي به سخت متاثر ڪري ٿو؟ هي اهو وقت آهي جڏهن ماڻهو نوان ارادا، نوان منصوبا ۽ ڪجهه بهتري جي اميد رکن ٿا، پر جڏهن اهي پهرين ڏينهن تي اميد رکن ٿا. جڏهن بجلي، گئس يا پيٽرول جي قيمتن ۾ واڌ جي خبر اچي ٿي ته اها اميد مايوسيءَ ۾ تبديل ٿي وڃي ٿي. اعتماد جي اها کوٽ رياست ۽ عوام جي وچ ۾ فرق کي وڌيڪ وڌائي ٿي. هتي سوال اهو پڻ اهم آهي ته ڇا حڪومت وٽ مهانگائي جي اثرن کي گهٽائڻ جا ذريعا آهن؟ ڇا ان لاءِ ڪا واضح ۽ قابل عمل حڪمت عملي آهي؟ جيڪڏهن قيمتن ۾ واڌ ناگزير آهي ته پوءِ گهٽ ۾ گهٽ آمدنيءَ وارن ماڻهن لاءِ ڪوبه رليف، سبسڊي يا متبادل نظام ڇو ناهي؟ ڇا صرف نوٽيفڪيشن جاري ڪرڻ کي رياستي ذميواري سمجهيو ويو آهي؟ عوام کي هاڻي اعلانن جي بدران ٺوس رليف جي ضرورت آهي. ٻي صورت ۾ هر نئون سال گذريل سال کان وڌيڪ ڳرو ثابت ٿيندو رهندو. ايل پي جي جي قيمت ۾ هي اضافو هن معاشي نظام جو آئينو آهي، جنهن ۾ بار هميشه هيٺ لهي ويندو آهي. سوال اهو ناهي ته اهو اگهه 126 رپيا وڌندو يا 200 رپيا ٿيندو، سوال اهو آهي ته ڇا ماڻهن وٽ ساهه کڻڻ جي گنجائش به ڇڏي ويندي؟ جيڪڏهن نئون سال هن بار سان شروع ٿئي ٿو ته نتيجو ڇا ٿيندو؟ اهو سوال آهي جيڪو اڄ هر بورچي خاني، هر دڪان ۽ هر عام شهري جي ذهن ۾ گونجندو رهي ٿو.