شاعري انساني احساسن ۽ خيالن جي سڀ کان حسين اظهار جو ذريعو آهي. اها دل جي ڳالهه کي لفظن جي صورت ڏئي، انسان کي پنهنجي اندر سان ۽ ٻين سان جوڙي ٿي. شاعري خوشي، غم، محبت، اميد، درد ۽ جدوجهد، وطن پرستي جهڙن جذبن کي اهڙي نموني پيش ڪري ٿي جو پڙهندڙ يا ٻڌندڙ پاڻ کي انهن احساسن سان ڳنڍيل محسوس ڪري ٿو.
شاعري رڳو ادب جو حصو نه آهي، پر اها قومن جي ثقافت، تاريخ ۽ سڃاڻپ جي محافظ پڻ آهي. هر ٻوليءَ جي شاعري ان قوم جي سوچ، مزاج ۽ فڪر کي ظاهر ڪري ٿي. شاعري انسان کي سوچڻ، سمجهڻ ۽ سچ کي سڃاڻڻ جي همت ڏئي ٿي ۽ ظلم خلاف آواز بڻجي ٿي. شاعري دلين کي ويجهو آڻڻ، احساسن کي زنده رکڻ ۽ ماڻهپي کي مضبوط ڪرڻ جو هڪ عظيم ذريعو آهي.
شاعري، ماڻهوءَ جي روح جي اها ازلي صدا آهي، جيڪا لفظن جي صورت ۾ دلين تائين پهچي ٿي ۽ احساسن کي امر بڻائي ٿي. جڏهن ماڻهو ڳالهائڻ سکيو، تڏهن ئي هن پنهنجي اندر جي ڪيفيت کي ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ اظهارڻ شروع ڪيو ۽ اهو اظهار آهستي آهستي شاعريءَ جي صورت اختيار ڪندو ويو. شاعري نه رڳو احساسن جو اظهار آهي، پر اها انساني تهذيب، ثقافت، فڪر ۽ تاريخ جو آئينو پڻ آهي.
هر سال 21 مارچ تي دنيا شاعريءَ جو عالمي ڏينهن ملهائي ٿي، جنهن جو مقصد شاعريءَ جي اهميت کي اجاڳر ڪرڻ، مختلف ٻولين جي شاعريءَ کي فروغ ڏيڻ ۽ شاعريءَ ذريعي انسانيت، امن ۽ محبت جو پيغام عام ڪرڻ آهي.
شاعريءَ جي عالمي ڏينهن 2026 جو ٿيم (Theme)
2026 ۾ شاعريءَ جو عالمي ڏينهن (World Poetry Day) جو مکيه ٿيم “Poetry as a Bridge for Peace and Inclusion” يعني “شاعري امن ۽ شموليت لاءِ هڪ پل” رهيو آهي. هي ٿيم شاعريءَ جي ان عالمي خوبيءَ تي زور ڏئي ٿو ته ڪيئن شاعري ثقافتن، ٻولين ۽ قومن کي هڪ ٻئي سان ملاڻي ٿي، امن، ڀائيچارو ۽ گڏيل فهم کي مضبوط ڪري ٿي.
هن ٿيم تحت دنيا ڀر ۾ تقريبون، پڙهائي، مشاعرا، ۽ فنڪارن جون گڏجاڻيون منعقد ٿين ٿيون، جتان شاعريءَ ذريعي امن، گڏيل احترام ۽ سماجي شموليت جو پيغام عام ڪيو وڃي ٿو.
سنڌي شاعريءَ جي روايت هن عالمي ورثي ۾ هڪ روشن باب آهي، جيڪا هزارين سالن جي تاريخ، روحانيت ۽ فڪري گہرائي سان مالا مال آهي.
سنڌي شاعريءَ جو ڪلاسيڪل پسمنظر:
سنڌي شاعريءَ جي شروعات لوڪ ادب ۽ عوامي روايتن مان ٿي. لوڪ گيت، ڏوهيڙا، بيت، وائيون ۽ ڪافيون سنڌي شاعريءَ جي ابتدائي صورتون آهن، جن ۾ سنڌ جي ماڻهن جي زندگي، ڏکن، سکن، محبتن ۽ جدوجهد جو اظهار ملي ٿو.
ڪلاسيڪل سنڌي شاعريءَ جو سڀ کان وڏو نالو شاهه عبداللطيف ڀٽائي آهي، جنهن پنهنجي شاهڪار ڪتاب “شاهه جو رسالو” ذريعي سنڌي شاعريءَ کي عالمي سطح تي متعارف ڪرايو. شاهه صاحب جي شاعري عشق، تصوف، انسانيت، صبر ۽ سچائيءَ جو درس ڏئي ٿي. هن سورمين جي ڪردارن وسيلي عورت جي عظمت ۽ انساني جدوجهد کي اجاگر ڪيو.
شاهه عبداللطيف کانسواءِ سچل سرمست، سامِي، شيخ اياز جي اڳين دور جا شاعر جهڙوڪ ميان عبدالرحيم گرهوڙي ۽ ٻين صوفي شاعرن سنڌي شاعريءَ کي روحاني گهرائي عطا ڪئي.
جديد دور ڏانهن سفر:
وقت سان گڏ سنڌي شاعري نون فڪرن، نون موضوعن ۽ نون اسلوبن سان مالا مال ٿيندي وئي. انگريزن جي دور ۾ جديد تعليم جي اثر هيٺ سنڌي شاعريءَ ۾ قومي شعور، آزاديءَ جي خواهش ۽ سماجي سڌارن جا موضوع شامل ٿيا.
شيخ اياز سنڌي جديد شاعريءَ جو وڏو نالو آهي، جنهن شاعريءَ کي نئون لهجو، نئون احساس ۽ نئون فڪر ڏنو. سندس شاعري ۾ وطن سان محبت، انسان دوستي ۽ ظلم خلاف آواز نمايان آهي.
ان کانسواءِ تنوير عباسي، امداد حسيني، حسن درس، آڪاش انصاري، اياز گل ۽ ٻين ڪيترن شاعرن جديد سنڌي شاعريءَ کي فڪري وسعت بخشي.
سنڌي شاعريءَ جا موضوع ۽ اهميت:
سنڌي شاعريءَ جا اهم موضوع محبت، وطن، تصوف، سماجي انصاف، عورت جا حق، امن ۽ انسانيت آهن. سنڌي شاعر هميشه ظلم خلاف آواز بلند ڪيو ۽ حق جي حمايت ڪئي.
شاعري رڳو لفظن جو مجموعو نه آهي، پر اها قومن جي سڃاڻپ هوندي آهي. سنڌي شاعري سنڌي قوم جي تاريخي شعور ۽ ثقافتي سڃاڻپ جي محافظ آهي. شاعريءَ جو عالمي ڏينهن اسان کي اهو سبق ڏئي ٿو ته شاعري کي صرف پڙهڻ تائين محدود نه رکجي، پر ان کي سمجهيو وڃي، محسوس ڪيو وڃي ۽ پنهنجي زندگيءَ جو حصو بڻايو وڃي. سنڌي شاعري پنهنجي ڪلاسيڪل ورثي کان جديد دور تائين هڪ روشن مشعل آهي، جيڪا ايندڙ نسلن کي به روشني ڏيندي رهندي.
اچو ته شاعريءَ سان پنهنجو رشتو مضبوط ڪريون، ڇو ته شاعري دلين کي جوڙڻ ۽ ماڻهپي کي زنده رکڻ جو سڀ کان خوبصورت ذريعو آهي.
شاعري انساني احساسن ۽ خيالن جي سڀ کان حسين اظهار جو ذريعو آهي. اها دل جي ڳالهه کي لفظن جي صورت ڏئي، انسان کي پنهنجي اندر سان ۽ ٻين سان جوڙي ٿي. شاعري خوشي، غم، محبت، اميد، درد ۽ جدوجهد، وطن پرستي جهڙن جذبن کي اهڙي نموني پيش ڪري ٿي جو پڙهندڙ يا ٻڌندڙ پاڻ کي انهن احساسن سان ڳنڍيل محسوس ڪري ٿو.
