ڪشمير سان يڪجهتيءَ جو اظهار…

1947ع ۾ برطانوي هندستان جي ورهاڱي کانپوءِ ڄمون ۽ ڪشمير جي پرنسپل رياست هندستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ تڪرار جو مرڪز بڻجي ويو. علائقي جي مسلمان اڪثريتي آبادي جي باوجود، ڪشمير جي مها راجا هندستان ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو ۽ هڪ سخت جنگ کي جنم ڏنو. ڪشميري عوام جي خود مختياري جي خواهش جو جواب ڏيندي، پاڪستان پنهنجي فوج کي متحرڪ ڪيو ته جيئن مقامي آبادي کي ڀارتي فوجن جي مزاحمت ۾ مدد ملي. جيتوڻيڪ شروعاتي طور تي سڌي طرح ملوث نه هو، پر پاڪستان ڪشمير جي اسٽريٽجڪ اهميت کي تسليم ڪيو ۽ خيبر پختونخواهه ۽ آزاد ڄمون ۽ ڪشمير جا مجاهد، قبائلي قوتن سميت، جدوجهد ۾ شامل ٿيا. پاڪستاني حڪومت جلد ئي ڪشميرين جي مدد لاءِ پاڪستاني فوج کي مقرر ڪيو ۽ علائقي جي حصن کي محفوظ بڻائڻ لاءِ فوجي آپريشن ۾ مصروف ٿي ويو. پاڪستاني فوجين شروعاتي ڪاميابيون حاصل ڪيون، پر جنگ 1948ع ۾ گڏيل قومن جي ثالثي واري جنگ بندي سان ختم ٿي.

پاڪستان آزاد ڄمون ۽ ڪشمير ۽ گلگت بلتستان جي سر زمين تي ڪنٽرول حاصل ڪري ورتو، پر ڪشمير جي حتمي حيثيت جو وڏو مسئلو حل نه ٿيو. هن پهرين ويڙهه دوران پاڪستاني فوج جي قربانين، جنهن ۾ هزارين سپاهي يا ته پنهنجي جان وڃائي ويٺا يا زخمي ٿيا، ڪشمير ۾ پاڪستان جي مسلسل شموليت جو بنياد رکيو. 1965 ۾ ڪشمير تي ڀارت ۽ پاڪستان جي وچ ۾ تڪرار ٻيهر ڀڙڪيو. مڪمل پيماني تي جنگ جي نتيجي ۾ ڀارتي فوج جي وڏي تعداد ۽ هٿيارن جي باوجود پاڪستاني فوج پاڪستان جي سرحدن ۽ ڪشميري آبادي جي حفاظت ۾ شاندار جرئت ۽ اسٽريٽجڪ صلاحيتن جو مظاهرو ڪيو. 1965ع جي تڪرار دوران پاڪستان جي فوجي حڪمت عملي ۾ آپريشن جبرالٽر شامل هو، جنهن جو مقصد هندستان جي قبضي ۾ آيل ڪشمير ۾ آپريشن ڪرڻ ۽ مقامي آزادي پسند ويڙهاڪن جي مدد ڪرڻ هو. پاڪستاني فوج، ڪشميري آزادي جي ويڙهاڪن سان گڏ ڪم ڪندي، هندستاني فوجن کي مصروف ڪيو ۽ ڄمون ۽ ڪشمير جي راڄڌاني سرينگر ڏانهن ڌڪايو، مقصد ڪشمير کي آزاد ڪرڻ ۽ ان جي عوام کي پنهنجي مستقبل جو فيصلو ڪرڻ جي اجازت ڏيڻ. هن جنگ دوران پاڪستاني فوج جي قابل ذڪر ڪردارن ۾ هندستاني حملن جي خلاف مضبوط دفاع شامل هئا، جن ۾ لاهور ۽ سيالڪوٽ جي محاذن تي جنگيون شامل هيون. پاڪستاني فوج زمين تي پنهنجو قبضو برقرار رکيو ۽ ڀارتي فوج کي وڏو نقصان پهچايو. پاڪستاني فوج فضائي آپريشن، زميني حملن ۽ مربوط حملن ۾ وڏين مشڪلاتن کي منهن ڏيڻ ۾ بيمثال لچڪ ۽ بهادري جو مظاهرو ڪيو. جيتوڻيڪ اها جنگ گڏيل قومن جي مداخلت سبب ختم ٿي وئي، پر ان جو پاڪستان تي ڪشمير مسئلي تي ڪوبه اثر نه پيو ۽ عزم پختو ٿيو ۽ 1965ع ۾ پاڪستاني فوج جون قربانيون ان جاري جدوجهد ۾ هڪ اهم باب بڻجي ويون.

1999ع جي ڪارگل تڪرار ڪشمير جي حوالي سان پاڪستان جي فوجي تاريخ ۾ هڪ ٻيو اهم باب شامل ڪيو. ان تڪرار ۾، جيڪو هندستان جي قبضي واري ڪشمير جي ڪارگل ضلعي ۾ ٿيو. پاڪستاني فوج، ڪشميري باغين سان گڏ، علائقي ۾ آپريشن ڪيو ته لائين آف ڪنٽرول (ايل او سي) سان اسٽريٽجڪ پوزيشن کي محفوظ ڪرڻ لاءِ. ڪارگل جي جنگ کي پاڪستاني فوج جي عظيم حوصلي ۽ قربانين لاءِ ياد ڪيو ويندو آهي، جن ڏکين ۽ جبلن جي ميدانن ۾ بهادريءَ سان وڙهندي هئي. اسپيشل سروسز گروپ (ايس ايس جي) ۽ پاڪستاني فوج جي ٻين اشرافيه يونٽن ٽڪريءَ جي چوڪن کي محفوظ رکڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو ۽ محدود وسيلن ۽ مشڪل ميدانن جي باوجود پاڪستاني فوج غير معمولي مهارت ۽ ثابت قدميءَ جو مظاهرو ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ عالمي دٻاءُ ختم ٿي ويو. ڪشمير جي جدوجهد ۾ هڪ ٻيو اهم باب ڪشمير تي هڪ انتهائي شديد ۽ وحشي تڪرار ۾ سوين سپاهي پنهنجون جانيون قربان ڪيون ۽ ڪيترائي زخمي ٿيا. ڪارگل جي تڪرار جي نتيجي ۾ پاڪستان جي فوجي قيادت ۽ حڪومت ڪشمير جي حوالي سان پنهنجي عزم کي ورجايو ۽ ان ڳالهه تي زور ڏنو ته خطي جي حتمي حيثيت جو تعين گڏيل قومن جي قراردادن ۽ ڪشميري عوام جي امنگن موجب ڪيو وڃي. لائين آف ڪنٽرول (ايل او سي)، جيڪا والاريل ڪشمير ۽ آزاد ڪشمير کي الڳ ڪري ٿي، دنيا جي سڀ کان وڌيڪ فوجي سرحدن مان هڪ آهي. پاڪ فوج ڀارتي فوج جي دراندازي ۽ توپ خاني جي فائرنگ سان خطي جي دفاع ۾ اهم ڪردار ادا ڪري رهي آهي. پاڪستاني فوج ايل او سي تي جھڙپ ۾ لازوال قربانيون ڏئي رهي آهي ۽ آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان خطي جي علائقائي سالميت جو دفاع ڪندي ڪشميري عوام کي اخلاقي ۽ لوجسٽڪ مدد فراهم ڪري رهي آهي. پاڪ فوج آزاد ڄمون ۽ ڪشمير ۾ رهندڙ ماڻهن جي تحفظ کي يقيني بڻائڻ لاءِ سرگرم آهي. انهن جي موجودگي نه رڳو هندستاني اشتعال انگيز خلاف تحفظ فراهم ڪري ٿي، پر مقامي آبادي لاءِ آفت جي رليف، انفرااسٽرڪچر جي ترقي ۽ انساني امداد ۾ پڻ مدد ڪري ٿي. آزاد ڪشمير جي عوام کي پوري پاڪستان ۾ آزاديءَ سان رهڻ ۽ ڪم ڪرڻ جي مڪمل آزادي حاصل آهي.

آزاد ڪشمير ۾ امن امان جي صورتحال ساراهه جوڳي آهي ۽ شهرين کي سمورا حق حاصل آهن. ان جي ابتڙ، 1947 کان هندستاني سڪيورٽي فورسز تي والاريل ڪشمير جي آبادي جي خلاف وڏي پيماني تي انساني حقن جي ڀڃڪڙين جا الزام لڳايا ويا آهن ۽ انهن ۾ خاص طور تي اضافو ٿيو آهي جڏهن کان آزادي جي تحريڪ 1980ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾ زور ورتو. ڀارتي حڪومت تي بار بار ان جي هٿرادو حڪمت عملين جي ڪري تنقيد جو نشانو بڻايو ويو آهي ۽ انساني حقن جي تنظيمن پاران ڪيترن ئي رپورٽن ۾ ڀارتي فوج ۽ نيم فوجي دستن طرفان علائقي ۾ ٿيندڙ ظلمن جو تفصيلي ذڪر ڪيو ويو آهي. پاڪستان ۽ ڪشمير جي عوام جي وچ ۾ گهرا لاڳاپا آهن، جنهن ۾ ٻنهي خطن جا ماڻهو هڪ ٻئي لاءِ تمام گهڻي محبت ۽ يڪجهتي جو اظهار ڪن ٿا. پاڪستان جي سول ۽ فوجي قيادت پاران ان عزم جو مسلسل مظاهرو ڪيو ويو آهي. ڪشمير سان يڪجهتي جي ڏهاڙي جي موقعي تي مظفرآباد جي پنهنجي تازي دوري دوران پاڪ فوج جي سربراهه ڪشمير مسئلي تي پاڪستان جي پختي عزم کي ورجائيندي چيو ته ڪشمير پاڪستان جي شهه رگ آهي ۽ ان کي ڪير به ڌار نٿو ڪري سگهي. هن چيو ته پاڪستان ڪشمير لاءِ 3 جنگيون وڙهي چڪو آهي ۽ جيڪڏهن ضرورت پئي ته 10 وڌيڪ جنگيون به وڙهڻ لاءِ تيار آهي. ڪشميري پاڪستان جي عزم ۽ حمايت کي دل جي گهراين سان ساراهيون ٿا ۽ عالمي برادري تي زور ڏين ٿا ته هو انساني حقن جي ڀڃڪڙين ۽ ظلمن کي روڪڻ لاءِ ڀارت تي دٻاءُ وجهي.