پاڪستان جون سفارتي ڪاميابيون

پاڪستان موجوده وقت ۾ سفارتي طور تي پاڻ کي بهتر بڻائڻ واري پاليسيءَ تي عمل پيرا آهي. اڳي پاڪستان بابت بين الاقوامي تاثر اهو هو ته اهو هميشه هندستان کان سفارتي طور تي ڪمزور رهيو آهي، پر جڏهن کان پاڪستان ۽ هندستان جي وچ ۾ “هوائي جنگ” ۽ هندستان کي پاڪستان شڪست ڏني، تڏهن کان پاڪستان جي سفارتي عملي، پاڪستاني فوج جي مدد سان، دنيا جي سامهون پاڪستان جي موقف کي تمام خوبصورت ۽ منطقي انداز ۾ پيش ڪيو آهي، جنهن جي ڪري هندستان جي پروپيگنڊا ۽ غلط بيانن کي بي نقاب ڪيو ويو آهي ۽ هاڻي پاڪستان هندستان تي سفارتي برتري حاصل ڪري ورتي آهي. ڪجهه ڏينهن اڳ، آمريڪا بي ايل اي کي دهشتگرد تنظيمن جي فهرست ۾ شامل ڪيو آهي ۽ هندستان جي لکين ڪوششن جي باوجود، ٽرمپ انتظاميه انهن کي پاڪستان جي حوالي سان ڪابه اميد نه ڏني آهي. هندستان پنهنجي سفارتڪاري تي اربين رپيا خرچ ڪري ٿو ۽ هندستان جي اوورسيز برادري پڻ انهن جي تمام گهڻي مدد ڪري ٿي، پر ان جي باوجود، جنهن مهارت سان پاڪستان گهٽ ۾ گهٽ وسيلن سان پنهنجن مفادن جو دفاع ڪيو آهي، اهو قابل تعريف آهي. يورپ ۾ پاڪستان جي سفارتي موجودگي پڻ تمام گهڻي بهتر ٿي آهي. پاڪستان هڪ ئي وقت چين، آمريڪا، روس ۽ ٻين ملڪن سان برابري جي بنياد تي سفارتي لاڳاپا برقرار رکي رهيو آهي ۽ ان ۾ ڪامياب به ٿي رهيو آهي. ماضيءَ ۾ اهو معاملو نه هو، جنهن جي ڪري پاڪستان هميشه مشڪلاتن کي منهن ڏيندو رهيو. جيڪڏهن اسان جي سفارتي ڪاميابي اهڙي طرح جاري رهي ته پاڪستان جي معيشت کي تمام گهڻو فائدو ٿيندو ۽ پاڪستاني شهرين کي درپيش ڪيترائي مسئلا گهٽجي ويندا. پاڪستانين جي دولت جو وڏو ذريعو گڏيل عرب امارات، سعودي عرب ۽ قطر ۾ آهي، جتي اسان جو محنت ڪش ويندو آهي ۽ انهن جو تعداد لکين ماڻهن تي مشتمل آهي. جيڪڏهن اسان جا سفارتي صلاحڪار به انهن تي ڌيان ڏين ۽ انهن کي سهولتون فراهم ڪن ته پوءِ پاڪستان جي معيشت کي به ان مان تمام گهڻو فائدو ٿيندو. ايتري تائين جو پرڏيهي مٽاسٽا پڻ وڌي سگهي ٿي. ماضي ۾، پاڪستاني سفارتخانن جي ڪارڪردگي ڪا خاص سٺي نه هئي. انهن سفارتخانن ۾، پاڪستانين کي اهي سهولتون ۽ خدمتون فراهم نه ڪيون وينديون هيون جيڪي ٻين ملڪن جا سفارتخانا پنهنجن شهرين کي فراهم ڪندا هئا. نتيجي طور، انهن ملڪن ۾ پاڪستاني شهرين کي سخت مشڪلاتن کي منهن ڏيڻو پوندو هو. پاڪستان جي مقابلي ۾، خليج ۾ هندستان ۽ بنگلاديش جا سفارتخانا اسان کان وڌيڪ سگهارا هئا، پر هاڻي انهن جي مقابلي ۾ اسان پنهنجن شهرين کي تمام گهڻيون سهولتون فراهم ڪريون ٿا.

جيڪڏهن پاڪستان پاران حاصل ڪيل تازين ڪاميابين کي نظر ۾ رکيو وڃي ۽ انهن خليجي ملڪن ۾ سفارتخانا پنهنجي ڪارڪردگي بهتر بڻائين ته هي ڪاميابي اڃان به وڌيڪ فائديمند ثابت ٿيندي. موجوده وقت ۾ پاڪستان خلاف منفي پروپيگنڊا ۾ به گهٽتائي آئي آهي. اڳ ۾، هي پروپيگنڊا صرف اسان جي دشمن ملڪن ۽ انهن جي ايجنٽن پاران ڦهلايو ويندو هو، پر هاڻي ڪجهه سالن کان، ٻاهرين ملڪن ۾ رهندڙ پاڪستانين جي هڪ وڏي تعداد پڻ اهو ڪم ڪرڻ شروع ڪيو آهي. ٻاهرين ملڪن ۾ رهندڙ اهي پاڪستاني يوٽيوبرز جي بي بنياد ۽ بيوقوف پروپيگنڊا جو شڪار ٿيندا هئا ۽ پوءِ ان کي بنياد طور استعمال ڪندي، انهن پاڪستان خلاف ٻاهرين ملڪن ۾ ريليون ڪڍيون ويون ۽ پنهنجن رابطن کي استعمال ڪندي پاڪستان جي مفادن کي نقصان پهچائيندا رهيا. موجوده وقت ۾، هڪ اهم گهٽتائي آئي آهي. تازو، ڪجهه پاڪستاني جيڪي ٻاهرين ملڪن ۾ رهندا هئا، هڪ هنڌ گڏ ٿيندا هئا، جن ۾ عورتون به شامل هيون، ۽ اهي جيڪي ڳالهيون چئي رهيا هئا اهي ناقابل يقين هيون. جڏهن اسان انهن کان پڇيو ته اهي ڪهڙي بنياد تي اهو سڀ ڪجهه چئي رهيا آهن ته انهن جو جواب ساڳيو هو ته فلاڻو هيئن چوي ٿو ۽ فلاڻو هيئن چوي ٿو. هي اهي ماڻهو آهن جيڪي هن وقت ملڪ ڇڏي ڀڄي ويا آهن ۽ ٻاهرين ملڪن ۾ يوٽيوب چينل هلائي رهيا آهن. اسان جا ماڻهو به انهن کان پريشان آهن ته توهان جيڪو چئي رهيا آهيو ان ۾ ڪابه سچائي ناهي ۽ جيڪو توهان چئي رهيا آهيو اهو ملڪ ۽ قوم جي مخالفن طرفان ٿي رهيو آهي، پر انهن ٻاهرين ملڪن ۾ رهندڙ پاڪستانين کي اهڙي ماڻهن جي چال چلت جي خوب خبر آهي. ان ڪري انهن تي ڪو به اثر نٿو پوي ۽ اهي مسلسل پکڙيل ڪوڙ کي خوب سمجهن ٿا. پاڪستان جي حڪومت کي ان حوالي سان عملي ڪم ڪرڻ گهرجي. ڇاڪاڻ ته اندروني دشمن ٻاهرين دشمنن کان وڌيڪ نقصان پهچائين ٿا. پاڪستان ۾، ميڊيا پڻ هن پروپيگنڊا جو حصو آهي. سچ ٻڌائڻ جي بدران، ڪجهه ميڊيا آئوٽ ليٽس هڪ بيانيو ٺاهيندا آهن ۽ پوءِ ان کي پروپيگنڊا جاري رکندا آهن جيستائين ماڻهو هن ڪوڙ کي سچ سمجهڻ شروع نه ڪن. هي پروپيگنڊا ملڪ اندر نقصان پهچائيندي آهي، پر ملڪ کان ٻاهر ان جا اثر تمام خوفناڪ آهن ۽ اهو ملڪ جي تصوير کي خراب ڪري ٿو. ملڪ ۾ سائبر ڪرائيم تي گهڻو ڌيان نه ڏنو پيو وڃي. جيڪڏهن دنيا جي ٻين ملڪن وانگر سخت سزائون ۽ ڏنڊ لاڳو ڪيا وڃن ۽ سائبر ڪرائيم لاءِ هڪ خاص فورس ٺاهي وڃي، جيڪا آئي ٽي ۽ ڪرمنالاجي ۾ تعليم يافته ۽ تربيت يافته هجي ته پوءِ انهن پروپيگنڊا ڪندڙن خلاف اثرائتي ڪارروائي ڪري سگهجي ٿي. جن ماڻهن پاڪستان جي تصوير کي خراب ڪيو آهي، انهن ۾ اهي افغاني به شامل آهن. انهن ۾ اهڙا شهري به آهن جن پاڪستان ۾ پئسا ڏئي سڃاڻپ ڪارڊ ۽ پاسپورٽ ٺهرايا آهن ۽ انهن پاسپورٽن تي پرڏيهه ويا آهن ۽ اتي اهي پاڪستان خلاف مهم هلائي رهيا آهن ۽ سوشل ميڊيا پليٽ فارمن تي مسلسل زهر اوڳاڇي رهيا آهن. انهن لاءِ حل تمام سادو آهي ته انهن جا پاسپورٽ منسوخ ڪيا وڃن، پر سمجهه ۾ نٿو اچي ته ائين ڇو نٿو ڪيو وڃي ۽ انهن خلاف ڪارروائي ڇو نه ڪئي پئي وڃي جيڪي پئسا وٺي سڃاڻپ ڪارڊ ۽ پاسپورٽ ٺاهي رهيا آهن يا جن انهن کي ملڪ خلاف ڀڙڪايو آهي. اهي ڪهڙيون طاقتون آهن جيڪي اهو سڀ ڪجهه ٿيندي ڏسي به خاموشي اختيار ڪيون ويٺيون آهن؟ هاڻي سفارتي محاذ تي ملڪ جو مورال بلند ٿي ويو آهي. اهڙي صورتحال ۾، جيڪڏهن انهن ماڻهن کي به قانون جي دائري ۾آندو وڃي ۽ انهن کان نجات حاصل ڪئي وڃي ته پاڪستان جي شهرت پرڏيهه ۾ اڃان وڌيڪ بهتر ٿيندي. پرڏيهه ۾ بهتر هجڻ جو مطلب آهي ته وڌيڪ پاڪستانين کي اتي ڪم ڪرڻ ۽ نوڪريون ڳولهڻ جي سهولت ملندي، پاڪستانين کي ملڪ بدر ڪرڻ جو امڪان گهٽ هوندو ۽ پرڏيهه ۾ پاڪستان جو اميج جيڪو افغان جنگ ۾ حصو وٺڻ جي ڪري خراب ٿيو هو، هاڻي بهتر ٿيندو. ڪنهن به پاسپورٽ آفيس کان ٻاهر وڃو ۽ ان کي ڏسو. توهان کي اهڙا درجنين ماڻهو ملندا جيڪي افغانين لاءِ پاڪستاني پاسپورٽ ٺاهيندا آهن. انهن آفيسن ۾ ڪم ڪندڙ سرڪاري عملو به هن ڪم ۾ شامل آهي. پوري ملڪ ۾ لکين افغان شهري پاڪستاني پاسپورٽ ٺهرائي چڪا آهن. سڀ ملڪي  ڄاڻن ٿا ته اهي افغان آهن، پر ملڪ جو نظام ايترو خراب ٿي چڪو آهي جو ڪوبه ان کي روڪي نٿو سگهي. جيڪڏهن هن وقت اسان جو سفارتي عڪس اهو آهي ته مستقبل ۾ ان جا ڪيترائي منفي اثر پوندا. هڪ ڀيرو سٺا ڪم شروع ٿي وڃن ته انهن کي جاري رکڻ ۾ آساني ٿيندي ۽ جيڪڏهن سياسي شعبو بهتر ٿيندو ته پاڪستان ٻيهر دنيا لاءِ قابل قبول بڻجي ويندو.