سنڌ دنيا جي قديم تهذيبن مان هڪ تهذيب آهي، جنهن ۾ فڪر، اخلاق، رواداري ۽ انسان دوستي هميشه نمايان رهيا آهن. موهن جو دڙو جي تهذيب کان وٺي صوفي شاعرن تائين، سنڌ جي فڪري ورثي ۾ سچائي، همدردي، تعاون ۽ انساني احترام جهڙا قدر گهڻي اهميت رکن ٿا. قديم سنڌي تمدن ۾ شهري نظم ۽ ضبط، صفائي، قانون جي پاسداري ۽ گڏيل احترام اهي اصول هئا، جن تي سماجي اخلاقيات جا بنياد رکيا ويا هئا. هيءَ روايت بعد ۾ صوفي فڪر ذريعي وڌيڪ پختي ٿي، جنهن سنڌ جي فڪري سڃاڻپ کي هڪ عالمي انسان دوست رخ ڏنو. سنڌ جي صوفي روايت هن سر زمين جي فڪر کي وسعت ۽ نرم مزاجي ڏني. شاهه لطيف ڀٽائي انسان جي وحدت، محبت، اندروني سچائي ۽ روحاني آزاديءَ جو پيغام ڏنو. سندس شاعري ۾ اخلاقيات محض سماجي ذميواري نه، پر هڪ روحاني فرض طور بيان ٿيل نظر اچن ٿا. سچل سرمست فڪري وسعت ۽ رواداري، برداشت ۽ انسان جي بنيادي برابريءَ جي ڳالهه ڪري ٿو. جڏهن ٻيا صوفي شاعر محبت، حق پسندي، صدق ۽ انصاف کي بنيادي اخلاقي معيار طور پيش ڪن ٿا. هن صوفي فڪر جي ڪري سنڌ ۾ رواداري، گڏيل احترام ۽ اخلاقي توازن هڪ مضبوط اجتماعي روايت بڻجي چڪا آهن. سنڌي سماج اندر ڪجهه اخلاقي قدر نسل در نسل منتقل ٿيندا آيا آهن. ادب ۽ احترام سماجي زندگي جو اهم حصو آهن، جتي وڏن جي عزت، ننڍن سان شفقت، مهمان نوازي ۽ قول جي پابندي کي عزت ڏني وڃي ٿي. سنڌي روايتن ۾ عورت جي سماجي حيثيت کي پڻ قدر جي نگاهه سان ڏٺو ويندو آهي. جيتوڻيڪ جديد دور ۾ ان قدر کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ جي ضرورت به محسوس ٿئي ٿي. سماجي سطح تي گڏيل احساس، تعاون ۽ انسانيت جي خيرخواهي اهي بنيادي قدر آهن، جن تي سنڌي سماج جو اخلاقي ڍانچو بيٺل آهي. سنڌي سماج اندر ادب، احترام ۽ مهمان نوازي اهڙا قدر آهن، جن جا مثال لوڪ ادب، چوڻين ۽ قصن ۾ بار بار ملن ٿا. سنڌي لوڪ چوڻي: “ادب ڪري ته عزت ملي”
