پاڪستان هن وقت پنهنجي تاريخ جي هڪ انتهائي نازڪ ۽ فيصلائتي مرحلي مان گذري رهيو آهي، جتي رياست کي هڪ ئي وقت سياسي غير يقيني، معاشي دٻاءُ، سلامتيءَ جي سنگين خدشن ۽ وڌندڙ سماجي مسئلن کي منهن ڏيڻو پئجي رهيو آهي. ملڪ جي مجموعي صورتحال اهو واضح پيغام ڏئي ٿي ته موجوده بحران الڳ الڳ نه آهن، بلڪه هڪٻئي سان ڳنڍيل آهن ۽ انهن جو حل به جزوي قدم کڻڻ بدران گڏيل، سنجيده ۽ ڊگهي مدي واري حڪمت عملي جو تقاضو ڪري ٿو.
سرحدي علائقن ۾ ڇڪتاڻ، دهشتگرديءَ جا واقعا ۽ انتهاپسنديءَ جا لاڙا نه صرف قومي سلامتي کي خطري ۾ وجهي رهيا آهن، پر عام شهرين جي روزمره زندگيءَ کي به سخت متاثر ڪري رهيا آهن. حقيقت اها آهي ته امن کانسواءِ نه معيشت ترقي ڪري سگهي ٿي، نه تعليم ۽ صحت جهڙا شعبا بهتر ٿي سگهن ٿا ۽ نه ئي سماجي استحڪام ممڪن آهي. افسوسناڪ ڳالهه اها آهي ته سلامتيءَ جا مسئلا هاڻي رڳو جنگي يا سرحدي علائقن تائين محدود ناهن رهيا، پر اهي صحت، تعليم ۽ سماجي خدمتن جهڙن انتهائي حساس شعبن تائين به پکڙجي چڪا آهن.
ان سلسلي ۾ پوليو ويڪسين مهم جو ذڪر انتهائي اهم آهي. پاڪستان ۾ پوليو جي مڪمل خاتمي لاءِ آخري مرحلي جون مهمون جاري آهن، جيڪي قومي صحت لاءِ هڪ تاريخي ۽ اهم ڪوشش سمجهيون وڃن ٿيون، پر ان سان گڏ هڪ تڪليف ڏيندڙ حقيقت به سامهون اچي ٿي ته انتهاپسند عنصرن طرفان پوليو مهم دوران حفاظتي ڊيوٽي تي مقرر پوليس اهلڪارن ۽ صحت جي عملي تي حملا ڪيا وڃن ٿا. بغير امن جي نه ويڪسين مهم ڪامياب ٿي سگهي ٿي ۽ نه ئي عوام جو اعتماد بحال ٿي سگهي ٿو.
ٻئي پاسي ملڪ جي معاشي صورتحال به عام ماڻهو لاءِ ڳڻتيءَ جو سبب بڻيل آهي. مهانگائي، بيروزگاري، بجلي ۽ گيس جي وڌندڙ قيمتن ۽ خريداري قوت ۾ گهٽتائي عوامي بيچيني کي وڌائي رهي آهي. جيتوڻيڪ حڪومت طرفان معاشي استحڪام لاءِ ڪجهه پاليسي قدم کنيا ويا آهن، پر انهن جا مثبت اثر هيٺئين ۽ وچولي طبقي تائين پهچڻ ۾ دير ٿي رهي آهي. معاشي پاليسين جو اصل امتحان اهو آهي ته اهي عام شهري جي زندگيءَ ۾ ڪيتري آساني پيدا ڪن ٿيون، نه ته رڳو سرڪاري رپورٽن يا انگن اکرن ۾ بهتري ڏيکارين.
سياسي محاذ تي به حالتون اڃان تائين مڪمل طور تي هموار ناهن. اهڙي وقت ۾ جڏهن ملڪ کي قومي يڪجهتي، سياسي برداشت ۽ ادارتي هم آهنگيءَ جي اشد ضرورت آهي، تڏهن ٽڪراءَ، بيان بازي ۽ الزام تراشي حالتن کي وڌيڪ پيچيده بڻائي رهي آهي. سياسي قيادت تي ذميواري عائد ٿئي ٿي ته اها ذاتي ۽ گروهي مفادن کان مٿانهون ٿي قومي مفاد کي اوليت ڏئي.
ميڊيا ۽ سوشل ميڊيا جو ڪردار به هن سڄي صورتحال ۾ انتهائي اهم بڻجي ويو آهي. غلط معلومات، افواهن ۽ اڌ سچن بيانن سان نه صرف عوامي ذهنن ۾ انتشار پيدا ٿئي ٿو، پر رياست جي ساک ۽ ادارن تي اعتماد به متاثر ٿئي ٿو. ذميوار صحافت، حقيقت تي ٻڌل رپورٽنگ ۽ مستند معلومات جي فراهمي وقت جي اهم ترين ضرورت آهي، جيئن عوام کي حقيقتن کان آگاهه رکيو وڃي ۽ انتشار کي روڪي سگهجي.
آخر ۾ اهو چوڻ بلڪل درست ٿيندو ته پاڪستان جي موجوده صورتحال ڪنهن هڪ حڪومت، اداري يا طبقي جو مسئلو ناهي، بلڪه اها گڏيل قومي ذميواري آهي. رياست کي گهرجي ته اها پنهنجي شهرين، خاص طور تي پوليس، صحت جي عملي ۽ ٻين فرنٽ لائين ورڪرن جي جان، عزت ۽ تحفظ کي اوليت ڏئي. امن، صحت، معيشت ۽ سياسي استحڪام هڪ ٻئي کان الڳ ناهن؛ جيڪڏهن انهن مان هڪ ڪمزور ٿيندو ته سڄو نظام متاثر ٿيندو. هاڻي وقت اچي ويو آهي ته جذباتي نعريبازيءَ بدران سنجيده پاليسي، قومي يڪجهتي ۽ عملي قدمن وسيلي ملڪ کي بحرانن مان ڪڍي اڳتي وڌايو وڃي.
