سنڌ ۾ شهري ٽرانسپورٽ هميشه کان هڪ وڏو چيلينج رهيو آهي، خاص ڪري وچولي درجي جي شهرن ۾، جتي روزانو هزارين ماڻهو روزگار، تعليم ۽ ڪاروبار لاءِ هڪ شهر کان ٻئي شهر تائين سفر ڪن ٿا. اهڙي پسمنظر ۾ سنڌ حڪومت طرفان ٽنڊوالهيار ۽ حيدرآباد جي وچ ۾ 22 اپريل کان پيپلز بس سروس جي شروعات جو اعلان يقيناً هڪ اهم ۽ ساراهه جوڳو قدم آهي. سينيئر وزير شرجيل انعام ميمڻ موجب هي سروس صوبي ۾ جديد ٽرانسپورٽ نظام کي مرحليوار وڌائڻ واري حڪمت عملي جو حصو آهي، جنهن جو مقصد ٻين ضلعن تائين به اهڙيون سهولتون پهچائڻ آهي. ٽنڊوالهيار ۽ حيدرآباد جي وچ ۾ روزانو وڏي تعداد ۾ ماڻهو اچ وڃ ڪن ٿا. ڪيترائي شاگرد تعليم لاءِ حيدرآباد جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته ڪاروباري، ملازمت پيشه ۽ مزدور طبقي سان لاڳاپيل ماڻهو روزگار جي سلسلي ۾ هن رستي تي سفر ڪن ٿا. اهڙي منصوبي سان انهن هزارين مسافرن کي نه رڳو سهولت ملندي، پر وقت جي بچت ۽ سفر ۾ ترتيب به پيدا ٿيڻ جي اميد آهي. ماضي ۾ عوام کي خانگي ٽرانسپورٽ تي ڀاڙڻو پوندو هو، جيڪا نه رڳو مهانگي، پر اڪثر غير محفوظ به هوندي هئي. ان تناظر ۾ هڪ منظم، محفوظ ۽ سستي سرڪاري ٽرانسپورٽ سروس جو آغاز يقيناً عوام لاءِ رليف جو باعث بڻجي سگهي ٿو. سنڌ حڪومت اڳ ۾ به ڪراچي ۾ پيپلز بس سروس متعارف ڪرائي هئي، جيڪا شهري ٽرانسپورٽ جي بهتري لاءِ هڪ مثبت مثال بڻجي چڪي آهي. هاڻي ان سروس کي ٻين شهرن ڏانهن وڌائڻ-خاص طور تي سکر ۽ شڪارپور کانپوءِ ٽنڊوالهيار ۽ حيدرآباد تائين-ظاهر ڪري ٿو ته حڪومت ٽرانسپورٽ نظام کي مرحليوار انداز ۾ وڌائڻ جي ڪوشش ڪري رهي آهي. اهو پڻ ظاهر ڪري ٿو ته پاليسيون صرف وڏن شهرن تائين محدود نه رهيون آهن، پر ننڍن ۽ وچولي شهرن کي به ترقي جي ڌارا ۾ شامل ڪرڻ جو ارادو ڪيو پيو وڃي.
بهرحال، هتي هڪ اهم سوال به اڀري ٿو: ڇا “بين الاقوامي معيار” ۽ “جديد ٽرانسپورٽ نظام” جون جيڪي دعوائون ڪيون پيون وڃن، اهي عملي طور تي به ساڳي معيار تي پوريون لهي سگهنديون؟ ماضي ۾ ڪيترن ئي سرڪاري ٽرانسپورٽ منصوبن کي شروعاتي جوش کانپوءِ مالي يا انتظامي مسئلن سبب بند ٿيڻ جو تجربو رهيو آهي. جيڪڏهن پيپلز بس سروس کي واقعي ڪامياب بڻائڻو آهي ته ان لاءِ شفاف مالي نظام، باقاعده سارسنڀال ۽ مؤثر نگراني انتهائي ضروري آهي. ان کان علاوه، صرف بس سروس شروع ڪرڻ ئي ڪافي ناهي، پر ان جي معيار کي برقرار رکڻ به لازمي آهي. وقت جي پابندي، صفائي، سيڪيورٽي ۽ مناسب ڀاڙي جو نظام اهڙا عنصر آهن، جيڪي عوام جي اعتماد کي وڌائين ٿا. جيڪڏهن اهي پهلو نظرانداز ڪيا ويا ته شروعاتي دلچسپي جلد ختم ٿي سگهي ٿي. ان ڪري حڪومت کي گهرجي ته رڳو اعلانن تائين محدود نه رهي، پر عملي سطح تي به سخت نگراني يقيني بڻائي.
هڪ ٻي اهم ڳالهه جيڪا ڌيان طلب آهي، اها آهي ته ڇا هن سروس سان گڏ انفرااسٽرڪچر جي بهتري تي به ڌيان ڏنو ويندو؟ روڊن جي حالت، بس اسٽاپن جون سهولتون ۽ ٽرئفڪ مئنيجمينٽ جي بهتري کانسواءِ ڪنهن به ٽرانسپورٽ منصوبي جي مڪمل ڪاميابي ممڪن ناهي. جيڪڏهن روڊ خراب هوندا يا بس اسٽاپ مناسب نه هوندا ته سروس جي افاديت گهٽجي ويندي. انهيءَ سان گڏ، ماحولياتي پهلو به نظرانداز نٿو ڪري سگهجي، ڇاڪاڻ ته جديد دنيا ۾ پبلڪ ٽرانسپورٽ کي نه رڳو آسان ۽ سستو، پر ماحول دوست بڻائڻ تي به زور ڏنو وڃي ٿو. مجموعي طور تي ٽنڊوالهيار ۽ حيدرآباد جي وچ ۾ پيپلز بس سروس جي شروعات هڪ مثبت ۽ اميد افزا قدم آهي، جيڪو عوام کي بهتر، محفوظ ۽ منظم سفري سهولتون فراهم ڪرڻ ڏانهن اڳڀرائي کي ظاهر ڪري ٿو، پر هن منصوبي جي اصل ڪاميابي تڏهن ممڪن ٿيندي، جڏهن اهو صرف اعلانن تائين محدود نه رهي، پر ڊگهي مدي تائين مؤثر، شفاف ۽ عوام دوست طريقي سان هلندو رهي. هاڻي وقت آهي ته حڪومت پنهنجي واعدن کي عملي جامو پارائي ۽ عوام کي اهو يقين ڏياري ته هي منصوبو عارضي نه، پر مستقل بهتري جي شروعات آهي. جيڪڏهن اهو هدف حاصل ڪيو ويو ته نه رڳو ٽنڊوالهيار ۽ حيدرآباد، پر سڄي سنڌ ۾ شهري ٽرانسپورٽ جو نظام هڪ نئين دور ۾ داخل ٿي سگهي ٿو.
