عورت دل جي وطن ۽ روح جي سڪون جي متلاشي

عورت بابت سماج ۾ صديون پراڻا تصور گردش ڪندا رهيا آهن. ڪڏهن چيو ويو ته عورت دولت ڏانهن مائل هوندي آهي، ڪڏهن سندس خواهشن کي حسن ۽ ظاهري ڏيک سان جوڙيو ويو ۽ ڪڏهن وري شاعريءَ ۽ مٺن لفظن کي عورت جي ڪمزوري سمجهيو ويو، پر حقيقت ان سڀ کان گهڻي مختلف ۽ گهڻي گهري آهي. عورت جي اصل خواهش نه اميري آهي نه حسن ۽ نه ئي وڏيون دعوائون؛ عورت کي رڳو سمجهه، تحفظ، عزت ۽ جذباتي سڪون گهرجي. عورت جڏهن اداس ٿيندي آهي ته هوءَ گهڻو ڪري شڪايت نه ڪندي آهي. هوءَ پنهنجي درد کي لفظن ۾ قيد ڪرڻ بدران اکين ۾ لڪائي ڇڏيندي آهي. اهي اکيون، جيڪي هڪ ئي وقت صبر، ٿڪ، اميد ۽ خاموش سوالن سان ڀريل هونديون آهن. اهڙي موقعي تي جيڪڏهن مرد رڳو ٻڌڻ نه، پر سمجهڻ ڄاڻي، ته اهوئي سچي محبت جو ثبوت آهي. جڏهن مرد پنهنجي سيني ڏانهن اشارو ڪري چوي: “هي تنهنجو وطن آهي” ته اهو جملو عورت لاءِ محلن، زيورن ۽ دولت کان به وڌيڪ قيمتي بڻجي وڃي ٿو. وطن ڇا آهي؟ وطن صرف زمين جو ٽڪرو ناهي. وطن اهو احساس آهي، جتي انسان پاڻ کي محفوظ سمجهي، جتي هن جي عزت ٿئي، جتي هن جي خاموشي به قبول ڪئي وڃي. عورت به هڪ مرد جي دل ۾ اهڙو ئي وطن ڳولهي ٿي، جتي هوءَ بنا ڊپ جي روئي سگهي، کلِي سگهي، سوال ڪري سگهي ۽ ڪمزور ٿي سگهي. شاهه عبداللطيف ڀٽائي، جيڪو سنڌي روح جو شاعر آهي، عورت جي احساسن ۽ محبت جي عظمت کي انتهائي خوبصورت نموني سان پيش ڪيو آهي. لطيف جي شاعريءَ ۾ عورت ڪمزور نه، پر مضبوط، باوفا ۽ احساسن سان ڀرپور نظر اچي ٿي. لطيف چوي ٿو:

“عشق جي راهه ۾، سور به سون سمان،

جي ساهه سانڍين ساڻيهه، سي لهن سڪون جو مڪان.”

هي سٽون ٻڌائين ٿيون ته محبت رڳو خوشين جو نالو ناهي، پر قرباني، صبر ۽ سمجهه جو امتحان پڻ آهي. عورت اهڙو ئي ساٿي چاهي ٿي، جيڪو هن جي ڏکن کي به پنهنجو سمجهي. لطيف جي سُر سسئي ۾ عورت جي وفا ۽ ثابت قدمي جو عظيم مثال ملي ٿو:

“سُسئي ساهه سُڪائي، پنهونءَ لئي پنڌ،

ڏک ڏسي نه ڏري، عشق ۾ آڇي سڀ ڪجهه بند.”

هيءَ سسئي هر عورت جي علامت آهي، جيڪا محبت ۾ سڀ ڪجهه ڏئي سگهي ٿي، پر بدلي ۾ رڳو سچائي ۽ ساٿ چاهي ٿي. اڄ جي جديد سماج ۾، جتي رشتا گهڻو ڪري مفادن، ڏيکاءُ ۽ مقابلي تي بيٺل آهن، اتي عورت جي دل وڌيڪ اڪيلي ٿي وئي آهي. مادي سهولتون وڌيون آهن، پر دلين جو فاصلو به وڌيو آهي. عورت کي خوش ڪرڻ لاءِ مهانگا تحفا ته ڏنا وڃن ٿا، پر هن جي احساسن کي ٻڌڻ لاءِ وقت نٿو ملي. نتيجي ۾ هوءَ سڀ ڪجهه هوندي به خالي محسوس ڪري ٿي. لطيف سائين محبت کي سڪون سان جوڙي ٿو:

“جي دل ۾ دغا، سي ناهن سچا ساٿي،

سچن سان ساهه سُکي، لهن لوڪ لاهي.”

هي سٽ اسان کي سيکاري ٿي ته سچائي ۽ خلوص کانسواءِ ڪوبه رشتو زنده نٿو رهي. عورت کي اهڙو مرد گهرجي، جنهن جي دل صاف هجي، جنهن جا لفظ ۽ عمل هڪ جهڙا هجن. آخر ۾ اهو چوڻ بيجا نه ٿيندو ته عورت ڪنهن افسانوي شهزادي جي تلاش ۾ ناهي هوندي، پر هن کي صرف اهڙو انسان گهرجي، جيڪو هن جي احساسن کي سمجهي، هن جي عزت ڪري ۽ هن لاءِ پناهه بڻجي. جڏهن مرد عورت لاءِ دل جو وطن بڻجي وڃي ٿو، تڏهن ئي سچي محبت جنم وٺي ٿي. جيئن لطيف چوي ٿو:

“جيڪو سڪ سڃاڻي، سو ئي ساٿي سچو،

ٻيا سڀ لنگهندڙ، رستن جا رڳو نالو.”

هي پيغام رڳو عورتن لاءِ نه، پر پوري سماج لاءِ آهي. جيڪڏهن اسان عورت جي دل جي ڳالهه سمجهي وٺون، ته نه رڳو رشتا مضبوط ٿيندا، پر سماج به وڌيڪ انسان دوست بڻجي ويندو. عورت جي اصل خواهش سادي آهي، پر انتهائي گهري، سمجهه، محبت ۽ اهڙي دل، جيڪا هن لاءِ وطن بڻجي سگهي.